درة التاج ( فارسى ) — الصفحة ١٣١
و امّا دلايل « 5 » ( 5 ) - دليل - ط . عقلىّ
ساير صنّاع كند . و بدانك سياست استصلاح خلق - و ارشاذ ايشان براهى راست كى منجى باشذ در دنيا و آخرت جهار مرتبه است :
مرتبهء عليا - سياست انبياست عليهم السّلام ، و حكم ايشان بر خاصّ - و عام باشذ ، و در ظاهر - و باطن ايشان .
مرتبهء دوّم - سياست خلفا - و ملوك - و سلاطين ، و حكم ايشان هم بر خاصّ باشذ - و هم بر عامّ ، و لكن بر ظاهر ايشان ، نه بر باطن « 1 »
.
مرتبهء سوّم - سياست علما : به خدا ، و بدين خدا ، - كى ورثهء انبيااند ، و حكم ايشان بر باطن خاصّه باشذ فحسب . - جه فهم عامّه باستفادت « 2 »
ازيشان نرسذ ، و قوّت ايشان به جائى نرسذ - كى تصرّف كنند در ظواهر ايشان - بالزام و منع .
مرتبهء جهارم - سياست وعّاظ ، و حكم ايشان بر بواطن عامّ « 3 »
باشذ فحسب . و اشرف آن « 4 »
سياسات جهارگانه بعد از نبوّت افادت علم « 5 »
است ، و تهذيب نفوس مردم از اخلاق مذمومهء مهلكه ، و ارشاد ايشان بأخلاق محمودهء مسعده « 6 »
و مراد از تعليم اينست ، و از آن جهت گفتيم كى او افضل ساير حرف - و صناعات است - كى شرف صناعت « 7 »
بسه جيز دانند : يكى باعتبار غريزتى « 8 »
كى به آن توصّل كنند بمعرفت آن ، جون فضل علوم عقلىّ بر لغت ، جه حكمت بعقل دانند ، و لغت بسمع ، - و عقل اشرف است از سمع . و يكى باعتبار عموم نفع ، جون فضل زراعت بر صياغت . و يكى باعتبار محلّى كى تصرّف در آنست - جون فضل صياغت « [ بر ] » دباغت ، - جه محلّ تصرّف يكى زر است - و محلّ تصرّف آن دگر بوست مرده .
[ ( و ) ] بوشيده نماند كى علوم دينىّ كى فقه طريق « 9 »
آخرت است بكمال « 10 »
عقل - و صفاء ذكاء توان يافت ، و عقل اشرف صفات انسانست ، جه به آن قبول امانت حقّ تعالى كرد ، و به آن بجوار « [ حضرت ] » عزّت « 11 »
( 1 ) - باطن ايشان - م .
( 2 ) - باستعادت - م .
( 3 ) - عوام م - ط - ه - ظ .
( 4 ) - اين - م - ظ .
( 5 ) - به حكم - ط .
( 6 ) - مستعدّه - م .
( 7 ) - صناعات - م - ط - ه .
( 8 ) - غريزى - ط - ه .
( 9 ) - فقه علوم - م
( 10 ) - و بكمال - ط .
( 11 ) - حقّ - م .