چين نامه ( فارسى ) — الصفحة ١٢٦

فصل پنجم

( 127 ) ص 25 ) نبض ديدن : در طب چينى چهار اصل بزرگ براى معاينه وجود دارد ( وانگ ، ون ، ون ، چيه )

Qie )

؟ ؟ ؟ ،

We ? n

؟ ؟ ؟ ،

We ? n

؟ ؟ ؟ ،

Wang

؟ ؟ ؟ ) كه در اين ميان مهمترين آنها ديدن نبض ( چيه ) است .

پزشكى معروف به نام وانگ شو هه

Wang Shuhe )

؟ ؟ ؟ ) در دورهء سلسلهء وى جين

WieJin )

؟ ؟ ؟ ) تجربيات قدما و خود را در اين علم در كتابى به نام ماىجينگ

Maijing )

؟ ؟ ؟ ) به معنى كتاب نبض به نظم آورده كه قديم‌ترين اثر موجود در اين زمينه است .

اين كتاب به دستور خواجه رشيد الدين فضل اللّه به فارسى ترجمه شده است . ( رك : طب اهل خطا ، مقدمهء مجتبى مينوى ، انتشارات دانشكده ادبيات دانشگاه تهران ، 1350 )

( تاريخ چين از جامع التواريخ ، ص 27 )

؟ ؟ ؟ 290 ؟ ؟ ؟

( 128 ) ص 25 ) ادويه : در اينجا منظور از ادويه ، داروهاى گياهى است كه براى درمان در طب سنتى چينى به كار مىرفت . اولين كتاب مخصوص گياه‌شناسى موجود به نام شن نونگ بن ساو جينگ

Sh ennongbencaojing )

؟ ؟ ؟ ) است و توسط پزشكان سلسلهء هان تنظيم و جمع‌آورى شد .

لى شى جنگ

Li Shizheng )

؟ ؟ ؟ ) داروشناس معروف دورهء مينگ تمام تجربه‌هاى قدما در دانش داروشناسى چين را كه قبل از قرن شانزدهم ميلادى بود جمع‌آورى كرده و كتابى به نام بن چاو گانگ مو

Bencaogangmu )

؟ ؟ ؟ ) تأليف كرد كه مورد توجه و علاقهء دانشمندان چينى و خارجى ديروز و امروز است .

قابل ذكر است كه لى سيون

Lixun )

؟ ؟ ؟ ) معروف به لى پوسى

LiPosi )

پارسى / ايرانى ) پزشك ، داروگر و شاعر ايرانىتبار از دوران پنج سلسله

Wudai )

؟ ؟ ؟ ) ( 907 - 960 م . ) كتابى شش جلدى با عنوان داروهاى درياآورد ( ايرانى ) و گياهى

Haiyaobencao )

؟ ؟ ؟ ) نگاشت و در آن پانزده نوع داروى جديد خارجى را به چينيان معرفى كرد و خاصيت و موارد تجويز آنها را هم به‌طور مفصل تشريح نمود و با اين كار دانش پزشكى چين كهن را غنىتر ساخت . عنوان كتاب لى سيون معمولا در معنى « داروهاى دريايى و گياهى » برداشت شده است كه « داروهاى دريايى » هيچ مفهوم روشنى ندارد . دكتر مظفر بختيار در اين مورد در بررسى نامهء نسخه‌هاى خطى فارسى در چين نوشته است :

hai

( دريا ) در اين كاربرد در زبان چينى قديم به معنى « از راه دريا » آورده است و چون كالاهاى ايرانى كه از راه ابريشم دريايى وارد مىشد و بيشترين مقدار واردات دريايى چين را تشكيل مىداد « درياآورد » خوانده مىشد مفهوم حقيقى عنوان كتاب گياهان دارويى ايرانى است .

Bakhtiar M : China , Survey of Islamic Manuscripts , Vol IV , P . 67

علاوه بر اين كتاب ، در عصر مغول مسلمانان چين هم كتاب‌هاى ديگرى مانند : تجويزهاى دارويى هوئى هوئى ( ؟ ؟ ؟

Huihuiyaofang

) و درمان تجربى

Sademishiruizh utangjingyanfang )

؟ ؟ ؟ ) نوشتند .

؟ ؟ ؟ 231 ؟ ؟ ؟ 395 ؟ ؟ ؟ 350 ؟ ؟ ؟

؟ ؟ ؟ 104 - 103 ؟ ؟ ؟