در آستانه قرآن ( فارسى ) — الصفحة ١٩٧

سبك قرآن

زيرا نحوهء وقف با ادوار تبليغ تغيير كرده است . در وحىهاى اوليه در مكه غالبا يك سجع وجود دارد مثلا در سوره 48 114 :

1 - اعوذ برب الناس 2 - ملك الناس 3 - إله الناس .

4 - من شر الوسواس الخناس 5 - الذى يوسوس فى صدور الناس 6 - من الجنة و الناس .

و يا در سورهء 22 52 .

1 - و الطور .

2 - و كتاب مسطور .

3 - فى رق منشور .

4 - و البيت المعمور .

برعكس ، در وحىهاى آخرين سالها در مكه به زحمت مىتوان گاهى دربارهء كلمات متشابه رديف آخر آيه صحبت كرد . زيرا اكثر كلمات آخر آيات ديگر هم وزن نيستند ، البته به شرطى كه از لحاظ صوتى خيلى قوى باشد : رحيم ، ضلال ( - - ) ، أشهاد ، الباب ( - - ) ، تعقلون تعلمون ( - 7 - ) . اگر فواصل ، عنصر مشخصهء زبان قرآنى باشد بايد بگوئيم كه اين تنها عنصر نيست . مجموعه و وزن عناصر مختوم به يك وقف نيز بايد ملحوظ گردد .

در اينجا نيز تطورى به منصهء ظهور رسيده و اختلاف كاملا محسوسى در وزن آيات نخستين و آخرين وحىها وجود دارد . طى سالهاى نخستين نزول وحى ، آيه‌ها كوتاه و مقفى بود . كلمات برجسته و زمانها بسيار نزديك به