شرح مئة كلمة لأمير المؤمنين ( ع ) ( فارسي ) — الصفحة ٣٥٩
62 - لا حياء لحريص .
60 - الادب صورة العقل .
60 - الادب صورة العقل .
امير مؤمنان ( ع ) فرمود : با ادب بودن صورت عقل است شارح گويد : صورت در اين جا به معناى صفت است چنان كه در گفتار پيامبر ( ص ) آمده است كه : خدا آدم ( ع ) را بر صورت ( صفت ) خود بيافريد .
يعنى ادب داشتن اثر و نشانهء خرد است گويا ادب صفتى است براى عقل و بدان قائم مىباشد ، و به همين جهت به وسيله ادب بر عقل استدلال شده است چنان كه به وسيلهء اثر بر وجود مؤثّر استدلال مىشود .
61 - لا تتكل على المنى فانّها بضائع النّوكى
61 - لا تتكل على المنى فانّها بضائع النّوكى
امير مؤمنان عليه السلام فرمود : بر آرزوها تكيه مكن كه آن سرمايهء احمقان و نادانان است .
شارح گويد : اتكَّال اعتماد كردن و از باب افتعال است و او پيش از ( ت ) بوده و بعد از آن كه واو به ( ت ) قلب شده ، در ( ت ) ادغام شده است .
منى با الف مقصوره خواسته هاى نفس است كه به دل خطور مىكند ، و بضائع جمع بضاعت است . نوكى به فتح ( واو ) جمع انوك از نوك است كه همان حماقت و نادانى است .
معناى كلمه اين است كه - بر خواستهء نفسانيت تكيه مكن ، زيرا چنين نيست كه هر چه آدمى بخواهد بدان دست يابد ، و اين طور نيست كه هر چه را آرزو كند به دست آورد ، و اين كه تكيه كردن بر خواهش نفس و اعتماد كردن بر آرزوها از اخلاق احمقان و خصلتهاى نادانان مىباشد ، شاعر گويد : چنين نيست كه هر چه را مرد آرزو كند بدان برسد بادها به گونه اى در حركتند كه كشتيها نمىخواهند ( 1 )
.
62 - لا حياء لحريص .
62 - لا حياء لحريص .
امير مؤمنان عليه السلام فرمود : براى شخص حريص حيا و آزرمى نيست .
شارح گويد : حيا آن است كه جلو نفس در انجام كار زشت به خاطر ترس از نكوهش گرفته شود و مشتق از حيات است چون حيا شكستگى است كه بر نيروى حيوانى
( 1 ) شعر زير از متنبى ( شاعر معروف عرب ) است . و به منزلهء ضرب المثل مىباشد . ما كلّ ما يتمنى المرء يدركه تجرى الرّياح بما لا تشتهى السّفن