شرح مئة كلمة لأمير المؤمنين ( ع ) ( فارسي ) — الصفحة ٢٧٠
1 - مقام اوّل اين است كه على عليه السلام پس از پيامبر خدا ( ص ) استاد بشر بوده است .
فصل اوّل در توضيح اين مطلب است كه على عليه السلام داراى همه فضايل انسانى مىباشد
فصل اوّل در توضيح اين مطلب است كه على عليه السلام داراى همه فضايل انسانى مىباشد
و در اين فصل دو بحث است
نخستين بحث در توضيح كمال آن حضرت بر حسب قوّه نظرى است .
نخستين بحث در توضيح كمال آن حضرت بر حسب قوّه نظرى است .
پيش از اين دانستى كه كامل شدن نيروى نظرى منوط به كامل شدن حكمت نظرى است . و چنان كه دانستى حكمت نظرى آماده شدن نفس آدمى براى تصور شناختهاى حقيقى و تصديق كردن حقايق نظرى به اندازهء توان بشرى مىباشد . بى ترديد اين درجهء از كمال به كاملترين وجه ممكن براى آن حضرت ثابت است . زيرا على عليه السلام اين اشيا را بر حسب نيروى حدسى قدسى خويش ادراك مىكند . در صورتى كه ادراك بيشتر حكيمان از آن اشيا ادراك فكرى است و نياز به مشقّت و زحمت دارد كه لازمه اش اشتباهات بزرگى است كه جز معدودى از حكما ما از آن خالى نمىباشند . پس كجا على ( ع ) را مىتوان با حكما مقايسه كرد توضيح مطلب اين است كه على عليه السلام بعد از سرور فرستادگان محمد صلى اللَّه عليه و آله ، سرور عارفان بود . و پيش از بيان اين مطلب توضيح مىدهيم كه آن حضرت استاد جهانيان بوده است .
بنا بر اين در اين جا دو مقام است :
1 - مقام اوّل اين است كه على عليه السلام پس از پيامبر خدا ( ص ) استاد بشر بوده است .
1 - مقام اوّل اين است كه على عليه السلام پس از پيامبر خدا ( ص ) استاد بشر بوده است .
توضيح مطلب آن است كه ما در همه علوم جست و جو كرده‌ايم و مهمترين و عمومىترين آنها را علم الهى يافته‌ايم و در خطبه هاى آن حضرت ، اسرار توحيد و نبوت و قضا و قدر و احوال مربوط به معاد ، مطالبى ديده‌ايم كه در سخن هيچ يك از علماى بزرگ و حكماى سترگ نيامده است . و يافته‌ايم كه علوم تمام فرقه هاى اسلامى به آن حضرت منتهى مىشود . امّا متكلَّمان ، يا معتزلىاند يا اشعرى . منسوب بودن متكلَّمان معتزلى به آن حضرت روشن است . چون بحثهايى كه مربوط به اصول فقه و مسايل فقهى است و بيشتر از ظواهر دين در اثبات كردن حسن و قبح عقلى در كارهاى خداى متعال كه بر اساس آن تكليف به