شرح مئة كلمة لأمير المؤمنين ( ع ) ( فارسي ) — الصفحة ٢٢

مقدمهء مصحح

را پولى نيست همسرش را به دو التفاتى نيست ( 1 )

.

آن گاه چون بر شارح ( ره ) روشن شد كه نامه نگاريها تشنه را سيراب و بيمار را درمان نمىكند ، به منظور زيارت امامان معصوم عليهم السلام و اقامهء دليل بر طعنه زنان به عراق رو آورد .

پس از رسيدن به آن مشاهده بلند مرتبه ، لباسهاى كهنه و خشن پوشيد و به صورت ژنده پوشان در آمد ، آفرينش اوّليه ( قيافهء نخستين ) خود را طرد كرد و كوچك شمرد و به يكى از مدارس عراق كه پر از دانشمندان و استادان زبر دست بود ، وارد شد و بر آنان سلام كرد ، بعضى از آنها با كمال بى اعتنايى و سنگينى جواب سلامش را دادند . آن گاه ابن ميثم ( عطر اللَّه مرقده ) در كفشكن نشست و هيچ يك از آنان به دو توجّهى نكردند و آنچه لازمهء احترام بود بجا نياوردند ، پس در اثناى بحث و گفت و گو مسأله اى سخت و دقيق مطرح شد كه فهم حضّار در آن ناتوان گرديد و گامهايشان لغزيد ، ابن ميثم ( ره ) نه پاسخ در كمال خوبى و دقت بيان فرمود ، يكى از آنان به مسخره و زورگويى به او گفت : فكر مىكنم دانشجو هستى پس از آن غذا آوردند ولى با او هم غذا نشدند و كمى غذا جداگانه به دو دادند و خود همگى بر سر خوان بنشستند ، چون مجلس سپرى شد ، ابن ميثم برخاست و آنجا را ترك گفت .

روز دوّم نزد آنان برگشت در حالى كه لباسهاى فاخر با آستينهاى فراخ و عمامه اى بزرگ پوشيده و قيافه اى شگفت آور و زيبا داشت چون به آنها نزديك شد سلام كرد به منظور تعظيم او به پا خاستند و از او استقبال كردند و

( 1 ) قد قال قوم به غير علم ما المرء إلَّا باكبريه فقلت قول امرئ حكيم ما المرء الَّا بدرهميه من لم يكن درهم لديه لم تلتفت عرسه اليه در جلد هفتم روضات الجنّات ، صفحه 218 - 217 مصراع دوّم از بيت اوّل را عين مجالس المؤمنين نقل كرده ولى در جلد هشتم ريحانة الادب صفحه 242 پس از نقل اين داستان شعر را آورده و مصراع دوم از بيت اول را : ما المرء الا باصغريه ضبط كرده است ، و اگر چنين باشد منظور از اصغريه چنان كه در فرائد الادب ( المنجد ) آمده است ، قلب و زبان مىباشد ولى اهل ذوق مىدانند كه اكبريه به معناى عقل و علم كه در متن آمده است صحيحتر است ، چنان كه ( جرفادقانى ) هم در كتاب علماى بزرگ شيعه از كلينى تا خمينى پس از نقل اين داستان اكبريه را به معناى عقل و علم گرفته است . م .