تمثيلات قرآن ( فارسى ) — الصفحة ٥١
2 - جايگاه و اهميّت تمثيل در قرآن
ظاهر اين تمثيلات اكتفا شده و حتّى از ديرباز دانشمندان و محققان علوم قرآنى وجههء همّت خود را صرف بحثهاى بلاغى و زيبائيهاى لفظى و اعجاز بيانى نموده‌اند و به ندرت از معارف ژرف و جنبه‌هاى تربيتى و هدايتى تمثيلات قرآنى بحثى به ميان آورده‌اند .
در حديث شريفى كه از امام صادق عليه السّلام نقل شده آن حضرت همگان را به تفكّر در معانى بلند تمثيلات قرآنى فرا خوانده و از نگاه سطحى و گذرا به اين گوهرهاى ناب الهى برحذر داشته است .
ايشان مىفرمايد :
« امثال القرآن لها فوايد فامعنوا النظر فتفكّروا فى معانيها و لا تمرّوابها . » « 1 »
« امثال قرآن داراى فوايد بسيارى است . پس در آن امعان نظر نموده و به دقّت در معانى آن بينديشيد و از آن به سادگى در نگذريد . »
همچنين از آن حضرت به نقل از جدّ بزرگوارشان على عليه السّلام روايت گرديده كه :
« امير مؤمنان على عليه السّلام يكى از قضات را مورد خطاب قرار داده و فرمودند : آيا تو ناسخ و منسوخ قرآن را مىشناسى ؟ گفت : خير . آن حضرت فرمود : آيا مقصود خداى عزّ و جّل را از ايراد مثالهايش در قرآن دريافته‌اى ؟ گفت : خير . فرمود : بدين ترتيب هم خود در ورطه هلاكت افتاده‌اى و هم ديگران را به هلاكت افكنده‌اى ! » « 2 » و از ابو الحسن ماوردى ( متوفاى 450 ه ) نيز نقل نموده‌اند كه مىگفت :
« يكى از شريف‌ترين و والاترين علوم قرآنى ، علم مثالهاى قرآنى است ، ولى ( صد افسوس ) كه مردم از آنها غافل هستند ، چرا كه خود را به مثالها مشغول داشته‌اند و از ممثلّها غفلت نموده‌اند در حالى كه مثل بدون ممّثل مانند اسب بدون لجام و شتر بدون مهار است . » « 3 »
و به همين دليل است كه يكى از علماى سلف مىگفت :
( 1 ) . رياض السالكين ( در شرح صحيفه سجاديه ) : به نقل از : امثال قرآن ، ص 139 . ( 2 ) . بحار الانوار ، ج 2 ، ص 121 ، حديث 34 . ( 3 ) . الاتقان فى علوم القرآن ، ج 2 ، ص 411 .