تمثيلات قرآن ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٧

7 - تبيين حقيقت دنيا و ناپايدارى آن

دنيا نامى است بر مرحلهء ابتدائى از هستى و قشرى كم مايه از آن ، كه در حال حاضر ، انسان محصور در ضيق آن ، زندگى مىكند . قرآن بينش ويژه‌اى در مورد دنيا به دست مىدهد و ماهيت آن را براى انسان آشكار مىنمايد . مىتوان گفت طبق اين بينش ، راز دنيا در دو كلمه نهفته است : « الم » و « امل » ؛ دنيا سراى الم و امل است .

دنيا سراى الم است . از آن رو كه آن را با بلا در پيچيده‌اند . « 1 » دنيا گذرگاهى است كه آن را در مسير آتشفشان و صخره‌هاى لرزان ، كشيده‌اند ، هيچ كس از مؤمن و مشرك ، بىبلا و دشوارى ، از اين گذرگاه نخواهد گذشت .

نيمه ديگر رخسار دنيا ، امل است و اين از آن روست كه خداوند دنيا را زينتكده‌اى ساخته است و زمين ، كانون حيات دنيا را با زينتها آراسته است . « 2 » به علاوه شيطان نيز در اين زينتكده مأذون است تا به تزيين بپردازد ، امّا ويژگى تزيين شيطان آن است كه زشتيها را نيز زيبا جلوه مىدهد . « 3 »

حيات دنيا با چنين خصيصه‌اى ، املها را برمىانگيزد و در وسعت اين آرزوهاى بلند و كشدار ، چهره‌اى فربه از خويش بدست مىدهد . قرآن مىآموزد كه دنيا ، خود چهره‌اى نزار و استخوانى دارد ، « 4 » و آنچه آن را فربه مىسازد آرزوهاى آدمى است .

با عنايت به همين معنى است كه متاع دنيا ، متاع فريب و غرور خوانده شده است ، و از اين رو اگر فصل تزيين به پايان برسد ، دنيا به خزان خواهد نشست و آنچنان كه هست ، قليل به نظر خواهد رسيد :

فَما مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا فِي الْآخِرَةِ إِلَّا قَلِيلٌ . « 5 »

( 1 ) . دار بالبلاء محفوفة . نهج البلاغه ، خطبه 226 . ( 2 ) . إنّا جعلنا ما على الأرض زينة لّها . كهف / 7 . ( 3 ) . قال ربّ بمآ أغويتنى لأزيّننّ لهم فى الأرض . . . ، حجر / 39 . ( 4 ) . قل متاع الدّنيا قليل : بگو كالاى دنيا اندك مايه است . نساء / 77 . ( 5 ) . توبه / 38 .