تاريخ و علوم قرآن ( فارسى ) — الصفحة ١٢٠

چه كسى قرآن كريم را جمع كرد ؟

در رابطه با جمع قرآن كريم كه چه كسى آن را جمع كرده و در چه عصرى جمع شده ، اقوال مختلفى ديده مىشود كه عبارتند از :

1 - جمع قرآن در زمان خود پيغمبر اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله ) بوده است .

2 - جمع ، در زمان ابو بكر بوده به اين معنى كه او قرآن شريف را از ورقه‌هاى متعدد در يك جا جمع كرده است .

3 - جمع ، در زمان عمر بن خطاب بوده است .

4 - آغاز جمع در زمان ابو بكر بوده و در زمان عمر خاتمه پذيرفته است .

5 - جمع ، در زمان عثمان بوده است .

اما آنچه به نظر حق و صواب است . همان قول اول است وعده زيادى از علماء آن را قبول كرده‌اند و از جمله آنان ، آيت اللّه خوئى - دام ظله - است كه در نفى اقوال ديگر مبالغه كرده و آن را مخالف كتاب و سنت و عقل دانسته‌اند « 1 » .

و از جمله رافعى مصرى است كه مىنويسد : براى پيغمبر اكرم ( صلّى اللّه عليه و آله ) صحابه‌اى بوده كه هر وقت قرآن نازل مىشد ، مىنوشتند ، خواه به امر آن حضرت و يا بدون امر ، تماما و يا ناقصا ، اما كسانى كه قرآن را تماما نوشته‌اند فقط 5 نفرند ( و اسامى آنها را ذكر نموده است ) « 2 » .

و نيز مناع قطان مىگويد : ما مىدانيم قرآن ، در عهد پيغمبر ( صلّى اللّه عليه و آله ) نوشته

( 1 ) تفسير البيان ، ص 162 . ( 2 ) اعجاز القرآن ، ص 36 .