ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ٩٧

چهارم : حروف مشبهة بالفعل

194

و ان يكن فعلا و لم يكن دعا * و لم يكن تصريفه ممتنعا

استيناف ، حرف شرط ، مضارع ناقص ، مجزوم فعل شرط و ضمير مستتر در آن اسم ،

خبر ، حاليه ، مضارع ناقص مجزوم به لم جازمه و ضمير مستتر در آن اسم ، جملهء فعل ناقص محلا منصوب حال براى فعلا ، مضارع ناقص مجزوم ، مضاف و مضاف اليه اسم آن ، خبر فعل ناقص ( جواب شرط در بيت بعدى مىآيد ) .

اگر باشد ( خبر ان مخففّه ) فعل و نباشد دعا و نباشد ( غير متصّرف يعنى ) تصريف آن ممتنع ( جواب شرط در بيت بعدى مىآيد ) .

195

فالاحسن الفصل بقد او نفي او * تنفيس او لو و قليل ذكر لو

جزائيه ، مبتدا ، خبر ، متعلق به الفصل ، سه كلمهء نفى و تنفيس و لو عطف به قد ، عاطفه ، خبر مقدّم ، مضاف مبتداى مؤخر ، لفظ لو مضاف اليه .

پس بهتر است وجود فاصله ( بين أن مخففّه با خبر آن ) به وسيلهء قد و يا حرف نفى و يا حرف تنفيس و يا لو و كم است ذكر لو ( به عنوان فاصل در كتب نحو ) . امثلهء آن در بخش چكيده مىآيد .

196

و خفّفت كانّ ايضا فنوي * منصوبها و ثابتا ايضا روى

عاطفه ، ماضى مجهول ، لفظ كأنّ نائب فاعل ، مفعول مطلق براى فعل محذوف ، فاء عاطفه ، ماضى مجهول ، مضاف و مضاف اليه نائب فاعل ، عاطفه ، حال براى نائب فاعل روى ، مفعول مطلق براى فعل محذوف ، ماضى مجهول و نائب فاعل .

و مخفف شده است كأنّ همچنين ، پس در تقدير گرفته مىشود اسم آن و نقل شده است اسم آن در حالى كه ثابت و غير محذوف است همچنين .