ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ٧٦
اوّل : افعال ناقصه
مواضع وجوب حذف مبتدا :
مواضع وجوب حذف مبتدا :
1 - هرگاه خبر نعت مقطوع باشد ، مانند : مررت بزيد ( هو ) الكريم .
2 - هرگاه خبر آن ، مخصوص باب نعم باشد ، مانند : نعم الرّجل ( هو ) زيد .
3 - هرگاه خبر مصدر جانشينى از فعل باشد ، ( صبرى ) صبر جميل .
4 - هرگاه خبر ، صريح در قسم باشد ، مانند : فى ذمّتى ( يمين ) لأفعلنّ .
مبتداى واحد مىتواند بيش از يك خبر داشته باشد ، مانند : هم سراة شعراء .
نواسخ مبتدا و خبر
نواسخ مبتدا و خبر
اوّل : افعال ناقصه
اوّل : افعال ناقصه
143
ترفع كان المبتدا اسما و الخبر * تنصبه ككان سيّدا عمر
فعل مضارع معلوم ، لفظ كان فاعل ، مفعولبه ، حال مفعولبه ، عاطفه ، مفعولبه براى فعلى كه به طريقهء تفسير محذوف است ( و تنصب الخبر ) ، فعل فاعل مفعولبه جمله محلّى از اعراب ندارد و مفسّره است ، كاف حرف جرّ متعلّق به عامل مقدّر خبر براى مبتداى محذوف مجرور آن نيز قول محذوف است . كان از افعال ناقصه ، خبر مقدّم ، اسم مؤخّر .
رفع مىدهد فعل ناقص كان ، مبتدا را به عنوان اسم و خبر را نصب مىدهد ، مانند كان عمر سيّدا .
144
ككان ظلّ بات اضحى اصبحا * امسى و صار ليس زال برحا
متعلّق به عامل مقدّر خبر مقدّم ، لفظ ظلّ مبتداى مؤخّر ، افعال بعدى تماما ، عطف ظلّ به حذف عاطف هستند .
ظلّ مانند كان است ( يعنى از افعال ناقصه است ) و نيز بات ، اضحى ، اصبح ، امسى ، صار ، ليس ، زال و برح .