ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ٦١

[ باب ] الإبتداء

اقسام ال :

1 - تعريف

الف ) عهد حضورى ، ذهنى و ذكرى

ب ) جنس ( بيان افراد جنس مانند ان الانسان لفى خسر ، بيان صفت جنس مانند انت الرّجل علما )

ج ) ماهيت مانند و من الماء كلّ شئ حىّ

2 ) موصول : الضارب المضروب

3 - عوض از ضمير : هى المأوى كه در اصل هى مأويكم بوده است .

4 - زائده لازمه : آن است كه از مدخول خود جدا نمىشود ، مانند الآن .

غير لازمه : آن است كه به خاطر ضرورت شعرى و يا بر بعضى از اعلام منقوله به كار رفته است ، مانند بنات الاوبر و الفضل .

علم بالغلبه‌اى كه داراى ال است ( مانند الفضل و الحارث ) چنانچه منادى واقع شود و يا به ما بعد اضافه شود ، حذف ال آن واجب است ، در غير اين دو صورت حذف ال جايز است ، مانند هذا عيوق طالعا .

[ باب ] الإبتداء

[ باب ] الإبتداء

113

مبتدأ زيد و عاذر خبر * ان قلت زيد عاذر من اعتذر

خبر مقدّم ، مبتداى مؤخّر ، عاطفه ، مبتدا ، خبر ، حرف شرط ، فعل ماضى محلا مجزوم فعل شرط ، ضمير متصل آن فاعل ، مبتدا ، خبر جمله محلا منصوب مقول قول ، موصول اسمى مفعول عاذر ، فعل فاعل جمله صله جواب شرط به قرينه ماقبل محذوف است ( فزيد مبتدأ و عاذر خبره ) .

زيد مبتدا و عاذر خبر آن است ، اگر گفتى زيد عاذر من اعتذر ( زيد پذيرندهء عذر است كسى كه عذرخواهى كند ) .