ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ٥٥

اسم موصول

مستتر فاعل ، متعلّق به انتصب ، عاطفه ، عطف ، به فعل ، جواب شرط به قرينه ماقبل محذوف است ، متعلّق به عامل مقدّر خبر براى مبتداى محذوف ، من موصول اسمى مبتدا ، فعل و فاعل مفعول‌به آن عائد صله محذوف جمله صله ،

فعل فاعل جمله خبر .

در ( ضمير ) عائد متّصل ، اگر منصوب باشد آن ضمير عائد به وسيلهء فعل و يا صفتى ، مانند من نرجو يهب ( كه در اصل نرجوه بوده است ، يعنى كسى كه اميد داريم او را ، عطا مىكند ) .

104

كذاك حذف ما به وصف خفضا * كانت قاض بعد امر من قضى

متعلّق به محذوف خبر مقدّم ، كاف حرف خطاب ، مضاف مبتداى مؤخّر ، ما موصول اسمى محلا مجرور مضاف اليه ، متعلّق به خفض ، ماضى مجهول و نائب فاعل جمله صله ، الف اطلاق ، متعلّق به عامل مقدّر خبر براى مبتداى محذوف ( ذلك كقولك ) ، أنت مبتدا ، خبر ، مضاف و مضاف اليه ظرف متعلّق به قول محذوف كه مجرور كاف جارّه است ، متعلّق به محذوف نعت براى امر .

همينطور است حذف عائدى كه به وسيلهء صفتى جرّ داده شود ، مانند انت قاض كه بعد از فعل امر از قضى است ( اشاره دارد به آيهءشريفهء : فَاقْضِ ما أَنْتَ قاضٍ كه در اصل قاضيه بود ) .

105

كذا الّذى جرّ بما الموصول جرّ * كمرّ بالّذى مررت فهو برّ

متعلّق به عامل مقدّر خبر مقدّم ، محلا مرفوع مبتداى مؤخّر ، ماضى مجهول و نائب فاعل جمله صله ، متعلّق به جرّ ، الموصول مفعول مقدّم ، فعل فاعل جمله صلهء موصول ، متعلّق به عامل مقدّر خبر براى مبتداى محذوف ، مرّ فعل امر و فاعل ، متعلّق به مرّ ، فعل و فاعل جمله صله ، فاء جواب شرط محذوف ، ضمير منفصل مبتدا ، خبر جملهء مبتدا و خبر محلا مجزوم جواب شرطى كه محذوف است .