ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ٥٤

اسم موصول

اشارهء ذا ، مفعول‌به يقتفى ، مضاف و مضاف اليه مبتدا ، فعل فاعل جمله خبر .

برخى از عرب‌ها اعراب داده‌اند اىّ را مطلقا ( اگرچه اضافه شده باشد و صدر صلهء آن محذوف باشد ) . در اين حذف عائد ، پيروى مىكند غير اىّ ، اىّ را ( ادامهء آن در مصرع بعدى است ) .

101

ان يستطل وصل و ان لم يستطل * فالحذف نزر و ابوا ان يختزل

حرف شرط ، مضارع مجهول مجزوم فعل شرط ، نائب فاعل جواب شرط محذوف است ( فغير اىّ يقتفى ايّا ) ، عاطفه حرف شرط ، فعل جحد مجهول فعل شرط ، ضمير مستتر نائب فاعل ، فاء جزاء ، مبتداء خبر اين جمله اسميّه محلا مجزوم جواب شرط ، استيناف ، فعل و فاعل ، ان مصدريه ، مضارع مجهول منصوب به ان سكون آن وقفى است ، ضمير مستتر نائب فاعل ، ان و ما بعد تأويل به مصدر رفته مفعول‌به ابوا .

اگر طولانى شود صله و اگر طولانى نشود صله ، پس حذف عائد كم است ، جلوگيرى كرده‌اند نحاة حذف عائد را - ( ادامه در مصرع بعدى است )

102

ان صلح الباقى لوصل مكمل * و الحذف عندهم كثير منجل

حرف شرط ، فعل ماضى محلا مجزوم فعل شرط جواب شرط به قرينهء ماقبل در تقدير است ( فقد ابوا الحذف ) ، فاعل ، متعلّق به صلح ، نعت ، استيناف ، مبتدا ، مضاف و مضاف اليه ظرف متعلّق به مبتداء ، خبر ، خبر دوّم و يا نعت براى خبر .

اگر شايسته باشد آنچه كه باقى مانده است براى اين‌كه صلهء كامل باشد ( مثلا جمله ، ظرف و يا جار و مجرور باشد ) . حذف عائد صله نزد نحاة زياد و آشكار است ( ادامه در مصرع بعدى است ) .

103

فى عائد متّصل ان انتصب * بفعل او وصف كمن نرجو يهب

متعلّق به كثير و يا منجل در شعر قبلى ، نعت ، حرف شرط ، فعل شرط محلا مجزوم ضمير