ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ٤٤
العلم
مركّب مزجى اگر با غير از كلمهء « ويه » تمام شود ( مانند معديكرب ) ، اعراب داده مىشود ، پس اگر اسم علم با « ويه » همراه باشد مانند سيبويه ، مبنى خواهد بود .
78
و شاع فى الاعلام ذوا الاضافة * كعبد شمس و ابى قحافة
استيناف ، فعل ماضى ، متعلّق به شاع ، مضاف و مضاف اليه فاعل ، متعلّق به عامل مقدّر خبر براى مبتداى محذوف ، شمس مجرور ، مضاف اليه ، عاطفه ، مضاف و مضاف اليه عطف به عبد .
در اسامى علم ، مضاف و مضاف اليه ( مركب اضافى ) زياد است ، مانند عبد شمس و ابو قحافه .
79
و وضعوا لبعض الاجناس علم * كعلم الاشخاص لفظا و هو عمّ
عاطفه ، فعل فاعل ، متعلّق به وضعوا ، الاجناس مضاف اليه ، مفعول به وضعوا كه به لغت ربيع در حالت نصبى ساكن شده است ، متعلّق به عامل مقدّر صفت ، الاشخاص مضاف اليه ، تمييز براى معناى كاف جارّه ، استيناف ، مبتدا ، فعل فاعل جمله خبر .
و وضع نمودهاند براى بعضى از اجناس ، اسم علمى كه از نظر لفظى مانند علم شخص است ( يعنى احكام علم را خواهد داشت مثلا مىتواند ذو الحال واقع شود ) علم جنس از نظر معنا عموم دارد ( يعنى از اين نظر مثل نكره است و شامل تمامى افراد معناى خودش است )
80
من ذاك امّ عريط للعقرب * و هكذا ثعالة للثّعلب
متعلق به عامل مقدّر خبر مقدم ، كاف حرف خطاب ، مضاف و مضاف اليه مبتداى مؤخّر ، متعلق به عامل مقدّر حال براى ضمير در خبر ، عاطفه ، حرف تنبيه ، حرف جرّ ، اسم اشاره مجرور جار و مجرور متعلّق به عامل مقدّر خبر مقدّم ، مبتداى مؤخّر ، متعلّق به عامل مقدّر حال براى ضمير در خبر .