ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ٤٢٦

باب ابدال

لام الفعل ، معتل شده است باشد .

978

و مثل فعل في ذالاعلال اسم * ضاهى مضارعا و فيه وسم

عاطفه ، مبتدا ، مضاف اليه ، متعلق به مثل كه به معناى مماثلت است ، بدل يا عطف بيان يا صفت براى اسم اشاره ، خبر ، فعل و فاعل ، مفعول جمله صفت براى اسم ، واو حاليه ، خبر مقدّم ، مبتداى مؤخّر جمله محلا منصوب حال .

و مثل فعل در اين اعلال ( به نقل حركت ) است ، اسمى كه شباهت دارد مضارع را ( در وزن و در داشتن حروف زائد اتين ) و در آن هست علامتى از علائم مضارع ( مثل مقام و تبيع ) .

979

و مفعل صحّح كالمفعال * و الف الافعال و استفعال

استيناف ، مبتدا ، ماضى مجهول و نايب فاعل جمله خبر ، متعلق به محذوف حال براى نايب فاعل ، عاطفه ، مفعول مقدم براى ازل در بيت بعد ، مضاف اليه ، عطف به الافعال .

وزن مفعل صحيح آورده شده است ، مثل وزن مفعال و الف وزن افعال و استفعال را ( ادامه دارد ) .

980

ازل لذا الاعلال و التّا الزم عوض * و حذفها بالنّقل نادرا عرض

فعل امر و فاعل ، متعلق به امر ، بدل يا عطف بيان و يا صفت براى ذا ، عاطفه ، مفعول مقدّم ، فعل امر و فاعل ، حال براى مفعول ، عاطفه ، مضاف و مضاف اليه مبتدا ، متعلق به عرض ، حال ، فعل و فاعل جمله خبر .

حذف كن براى اين اعلال ( نقل به حركت مانند اقوام و اقامة ) و حرف تاء را لازم بدان در حالى كه عوض از محذوف است و حذف آن تاء به نقل از عرب در حالى كه كم است ، عارض شده است ( مانند اقام الصلاة ) .

981

و ما لافعال من الحذف و من * نقل فمفعول به ايضا قمن

استيناف ، موصول مبتداى اول ، متعلق به محذوف صله ، متعلق به صله ، عطف به من