ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ٤١٦

باب ابدال

حروف اصلى قلد است ) .

946

كذاك ثاني ليّنين اكتنفا * مدّ مفاعل كجمع نيّفا

خبر مقدم ، مبتداى مؤخر ، مضاف اليه ، فعل و فاعل جمله صفت مضاف اليه ، مفعول ، مضاف اليه ، خبر براى مبتداى محذوف ، مفعول جمع كه مصدر است .

همچنين است ( در تبديل به همزه ) ، دومى از دو حرف لين كه دربرگرفته‌اند مدّ وزن مفاعل را ( يعنى در دو طرف آن واقع شده‌اند ) ، مثل جمع آوردن نيّف ( كه مىشود نيائف ) .

947

و افتح وردّ الهمز يا فيما اعلّ * لاما و في مثل هراوة جعل

عاطفه ، فعل امر و فاعل ، عطف به ماقبل ، مفعول اوّل ردّ ، مفعول دوم ، متعلق به ردّ ، ماضى مجهول و نايب فاعل جمله صله ، تمييز ، عاطفه ، متعلق به جعل ، مضاف اليه ، ماضى مجهول و نايب فاعل ( ادامه دارد ) .

و فتحه بده و برگردان همزه را ، به ياء در جمع بر وزن مفاعل كه اعلال شده است لام الفعل آن ( قضيّه و قضايا ) و ( همزه ) در مثل هراوة قرار داده شده است ( واو ) . ادامه دارد .

948

واوا و همزا اوّل الواوين ردّ * في بدء غير شبه ووفي الاشدّ

مفعول دوم جعل در بيت قبل ، عاطفه ، مفعول دوم مقدم ، مفعول اول مقدم ، مضاف اليه ، فعل امر و فاعل ، متعلق به امر ، مضاف اليه ، مضاف اليه ، لفظ ووفى الأشد مضاف اليه .

( و همزه در مثل هراوة اگر جمع بسته شود ، تبديل به واو مىشود يعنى قرار داده شده است ) واو ( كه مىشود هرائى ) و به همزه ، اولى از دو واو را برگردان در آغاز كلمه‌اى كه ( مثل و اصل و أواصل است يعنى ) غير مشابه با ووفى الاشد است ( كه در اين‌جا واو دوم منقلب از الف فاعل است و در اصل وافى بوده است ) .

949

و مدّا ابدل ثاني الهمزين من * كلمة ان يسكن كاثر و اوتمن