ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ٤١

مواضع جواز اتّصال و انفصال ضمير

مواضع استتار وجوبى ضمير مرفوع متّصل

مواضع استتار وجوبى ضمير مرفوع متّصل

1 - امر حاضر مفرد مخاطب مثل افعل

2 - مضارع متكلم وحده ، مثل اوافق

3 - مضارع متكلم مع الغير مثل نغتبط

4 - مضارع مفرد مخاطب مثل تشكر

5 - اسم فعل امر مثل تراك به معناى اترك

6 - اسم فعل مضارع مثل اوّه به معناى أتضجرّ

7 - افعل تعجّب مثل ما احسن زيدا

8 - افعل تفضيل مثل هم احسن وجها

ضمير منفصل

1 - مرفوع مانند انا و نحن

2 - منصوب مانند ايّاى و ايّانا

در جايى كه اتّصال ضمير امكان داشته باشد ، منفصل آوردن جايز نيست ( مگر در ضرورت شعرى ) .

مواضع جواز اتّصال و انفصال ضمير

مواضع جواز اتّصال و انفصال ضمير

1 - در هاء سلنيه و شبه آن ( دو ضميرى كه اولى ضمير غير مرفوع و اخصّ است ) .

2 - ضميرى كه خبر يكى از افعال ناقصه است ، مانند كنته و كنت ايّاه .

3 - ضميرى كه مفعول دوّم افعال قلوب واقع مىشود ، مانند خلتنيه

موضوع نخست اجماعى و دو موضوع بعدى مورد اختلاف‌نظر است .

هرگاه چند ضمير متّصل وجود داشت ، واجب است اخصّ مقدّم شود ، مانند الدّرهم اعطيتكه هرگاه دو ضمير متّصل از يك رتبه وجود داشت ، انفصال ضمير دوّم واجب است ، مانند ظننتك ايّاك .

در فرض مذكور اگر دو ضمير موردنظر ، غائب و داراى اختلاف در افراد و تثنيه و جمع باشند ، اتّصال ضمير دوّم جايز است .

هنگام اتصال ياء متكلّم به فعل ، واجب است ، نون وقايه بين آن دو فاصله شود ، مانند ضربنى . در مورد حرف من ، عن ، لدن ، ليت ، قد و قطّ نيز همين‌طور است .