ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ٤٠٦

فصل : تصريف

عطف ، فعل امر و فاعل ، مفعول ، لفظ آن مضاف اليه .

فتحه و يا ضمّه و يا كسره بده حرف دوم از فعل سه حرفى را و زياد كن مثل ضمن ( يعنى وزن فعل كه فعل مجهول است ) را .

921

و منتهاه اربع إن جرّدا * و ان يزد فيه فما ستّا عدا

عطف يا استيناف ، مضاف و مضاف اليه مبتدا ، خبر ، شرطيه ، ماضى مجهول شرط و نايب فاعل و الف اطلاق ، جواب شرط محذوف است ، عطف ، شرطيه ، مضارع مجهول فعل شرط ، متعلق به مضارع ، جزائيه ، ماء نافيه ، مفعول مقدم ، فعل و فاعل جمله جواب شرط .

و نهايت فعل ، چهار حرفى است ، اگر مجرّد شود و اگر زياد شود ( يعنى مزيد فيه ) در آن ، پس شش حرف را تجاوز نمىكند .

922

لاسم مجرّد رباع فعلل * و فعلل و فعلل و فعلل

خبر مقدم ، صفت ، صفت دوم ، مبتداى مؤخر ، سه وزن بعدى عطف به مبتدا .

براى اسم مجرّد رباعى ، وزن‌هاى فعلل و فعلل و فعلل و فعلل است .

923

و مع فعلّ فعلل و ان علا * فمع فعلّل حوى فعلللا

عطف ، ظرف متعلق به محذوف حال براى ماقبل ، مضاف اليه ، عطف به فعلل ، عاطفه ، شرطيه ، فعل شرط ماضى و فاعل ، جزائيه ، ظرف متعلق به محذوف حال براى فعلل بعدى ، مضاف اليه ، فعل و فاعل ، مفعول جمله جواب شرط به تقدير حرف قد كه داخل در ماضى است .

و با وزن فعلّ است فعلل پس اگر بالا برود ( چهار حرف را ) پس با وزن فعلّل دربر دارد وزن فعلل را .

924

كذا فعلّل و فعللّ و ما * غاير للزّيد او النّقص انتمى

خبر مقدم ، مبتداى مؤخر ، عطف به قبلى ، عاطفه ، موصول مبتدا ، فعل و فاعل جمله صله ،