ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ٤٠٥

فصل : تصريف

جواب شرط محذوف است ، عطف ، شرطيه ، مضارع مجهول فعل شرط و نايب فاعل ، متعلق به ماضى ، جزائيه ، ماء نافيه ، مفعول مقدم ، فعل و فاعل جمله محلا مجزوم جواب شرط .

نهايت حروف يك اسم ، پنج حرف است ، اگر مجرد باشد و اگر زياد كرده شود ( حرفى و يا حروفى ) در آن اسم ، پس هفت حرف را تجاوز نكرده است .

918

و غير اخر الثّلاثي افتح و ضمّ * و اكسر و زد تسكين ثانيه تعمّ

عطف يا استيناف ، مفعول مقدم ، مضاف اليه ، مضاف اليه ، فعل امر و فاعل ، دو فعل امر بعدى عطف به افتح ، فعل امر و فاعل ، مفعول ، مضاف اليه ، ضمير هاء مضاف اليه ، مضارع مجزوم در جواب امر و فاعل .

غير از حرف آخر ( يعنى حرف اول و دوم ) از اسم ثلاثى را فتحه و يا ضمّه و يا كسره بده و زياد كن ساكن‌كردن حرف دوم آن را تا شامل شود همهء اوزان را ( مانند فرس ) .

919

و فعل اهمل و العكس يقلّ * لقصدهم تخصيص فعل بفعل

عطف و يا استيناف ، مبتدا ، ماضى مجهول و نايب فاعل جمله خبر ، عطف ، مبتدا ، فعل و فاعل جمله خبر ، متعلق به مضارع ، مضاف اليه ، مفعول قصد ، مضاف اليه ، متعلق به تخصيص .

وزن فعل مهمل گذاشته شده است و عكس آن ( يعنى وزن فعل مثل دئل ) كم است به خاطر قصد عرب ، تخصيص فعل را به وزن فعل ( براى ساختن فعل مجهول و لذا براى اسم كم است ) .

920

و افتح و ضمّ و اكسر الثّاني من * فعل ثلاثى وزد نحو ضمن

عطف يا استيناف ، فعل امر و فاعل ، عطف ، فعل امر و فاعل ، عطف ، فعل امر و فاعل ، مفعول يكى از سه فعل امر به طريق تنازع ، متعلق به محذوف حال براى مفعول ، صفت فعل ،