ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ٤٠٣

مواضع امالهء الف :

جار و مجرور متعلق به عامل مقدّر خبر مقدم ، موصول مبتداى مؤخر ، فعل و مفعول ، فاعل ، مضاف اليه جمله صله ، متعلق به مضارع ، ظرفيه شرطيه ، ماء زائده ، فعل ناقص و اسم ، خبر كان ، مضاف اليه .

همچنين است ( در امالهء فتحهء يك حرف ) فتحه‌اى كه به عقب درمىآيد آن را هاء تأنيث در وقف ، اگر باشد مفتوح غير الف ( مانند رحمة ) .

چكيدهء بحث اماله

چكيدهء بحث اماله

اماله : اداءكردن الف به صورت ياء و فتحه به صورت كسره .

مواضع امالهء الف :

مواضع امالهء الف :

1 - الف منقلب از ياء و در آخر كلمه و يا قبل از تاء تأنيث ، مانند هدى و فتاة .

2 - الفى كه در آخر كلمه بوده و حرف ياء در بعضى از تصاريف آن ، جانشين آن مىشود ، مانند ملهى .

3 - الف بدل از واو يا ياء عين الفعل و فاء الفعل در وقت اسناد به ضمير رفع متحرك ، مكسور شود ، مانند خاف .

4 - الف قبل از ياء مفتوحه ، بابعت .

5 - الف بعد از ياء ، بيان .

6 - الف قبل از كسره ، عالم .

7 - الف بعد از حرف مكسور ، درهماك .

حروف استعلاء : خ ، ص ، ض ، ط ، ظ ، ع ، غ ، ق .

راء و حروف استعلاء مانع از امالهء الف هستند . اين در صورتى است كه سبب اماله ، كسره و ياء ظاهر باشد مثل داخل و بياض .

راء در صورتى مانع از اماله است كه متصل به الف و غير مكسور باشد مثل راشد .

حروف استعلاء در صورتى مانع از اماله است كه بعد از الف و متصل به آن باشد مثل داخل .

اگر سبب اماله و الف در دو كلمه باشند ، الف اماله نمىشود ، مثل لزيد مال .

گاهى الف به خاطر تناسب با الف اماله‌اى كه قبل و يا بعد از آن وجود دارد ، اماله مىشود ، مانند رايت عمادا .

الف در حروف و اسم مبنى ، اماله نمىشود مگر در هاء و ضمير نا مثل بنا و بها .