ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ٣٦٥

باب جمع مكسّر

در وزن فعيل در حالى كه وصف فاعل است ، وارد شده است وزن فعال ، همچنين در مؤنث فعيل ( يعنى فعيلة ) نيز شايع است ( مانند كريم و كريمة كه مىشود كرام ) .

812

و شاع في وصف على فعلانا * او انثييه او على فعلانا

عاطفه ، فعل و فاعل ، متعلق به شاع ، متعلق به محذوف ، صفت براى مجرور ، الف اطلاق ، عطف به فعلان ، عطف به على فعلان و الف اطلاق .

و زياد است وزن فعال در وصفى كه بر وزن فعلان و يا در مؤنث فعلان ( يعنى فعلى و فعلانة ) و يا بر وزن فعلان ( مانند غضبان و غضبى و غضاب و ندمانه و ندام ) .

813

و مثله فعلانة و الزمه في * نحو طويل و طويلة تفي

عاطفه ، مضاف و مضاف اليه خبر مقدم ، مبتداى مؤخر ، عاطفه ، فعل امر و فاعل و مفعول ، متعلق به امر ، مضاف اليه ، عطف به طويل ، مضارع مجزوم در جواب امر ياء آن براى اشباع است و ضمير مستتر فاعل .

و مثل فعلان است وزن فعلانة و لازم بدان فعال را در مثال طويل و طويلة ( كه مىشود طوال ) كه وفا مىكنى ( به استعمال عرب ) .

814

و بفعول فعل نحو كبد * يخصّ غالبا كذاك يطّرد

استيناف و يا عاطفه ، متعلق به يخصّ ، مبتدا ، خبر براى مبتداى محذوف ، مضاف اليه جمله معترضه ، مضارع مجهول و نايب فاعل جمله خبر براى فعل ، حال براى نايب فاعل ، متعلق به مابعد و حرف خطاب ، فعل و فاعل ( ادامه دارد ) .

و به وزن فعول ، ( به عنوان جمع براى وزن ) فعل مانند كبد ( كه مىشود كبود ) اختصاص يافته است غالبا ، همچنين شيوع دارد وزن فعول ( ادامه دارد ) .