ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ٣٦١

باب جمع مكسّر

798

و الزمه في فعال او فعال * مصاحبي تضعيف او اعلال

عاطفه ، فعل امر و فاعل و مفعول ، متعلق به امر ، عطف به مجرور ، حال براى معطوف و معطوف‌عليه ، مضاف اليه ، عطف به تضعيف .

و لازم بدان وزن أفعله را در جمع وزن فعال و يا وزن فعال كه همراه باشد با تضعيف عين الفعل و يا اعلال لام الفعل را ( مانند بتات و امام كه مىشود ابتّه و ائمّه ) .

799

فعل لنحو احمر و حمراء * و فعلة جمعا ، بنقل يدري

مبتدا ، متعلق به محذوف خبر ، مضاف اليه ، عطف به احمر ، عاطفه ، مبتدا ، مفعول دوم مقدم ، متعلق به مابعد ، مضارع مجهول و نايب فاعل كه مفعول اول است جمله خبر .

وزن فعل براى ( جمع صيغه‌هائى ) مثل احمر و حمراء است و ( وزن ) فعلة جمعى است كه به نقل از عرب ( بوده و ) سماعى دانسته مىشود .

800

و فعل لاسم رباعىّ بمدّ * قد زيد قبل لام اعلالا فقد

عاطفه ، مبتدا ، متعلق به محذوف خبر ، صفت مجرور ، متعلق به محذوف حال براى اسم و يا صفت دوم آن ، حرف تحقيق ، ماضى مجهول و نايب فاعل جمله صفت مجرور ، ظرف متعلق به ماضى ، مضاف اليه ، مفعول مقدم ، فعل و فاعل جمله صفت لام .

و وزن فعل ، جمع براى اسم رباعى است كه به مدّى باشد كه زائده است قبل از لامى كه اعلال را فاقد است ( ادامه دارد ) .

801

ما لم يضاعف في الاعّم ذو الالف * و فعل جمعا لفعلة عرف

مصدريه ظرفيه ، متعلق به خبر در بيت قبل ، فعل جحد مجهول ، متعلق به يضاعف ، نايب فاعل ، مضاف اليه ، عاطفه ، مبتدا ، حال براى نائب فعل عرف ، متعلق به جمعا و يا عرف ، ماضى