ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ٣٥٣
باب تثنيه و جمع سالم در مقصور و ممدود
متعلق به يقع ، فعل و فاعل جمله خبر .
و مقصوركردن اسم داراى مدّ در ضرورت شعرى مورد اجماع است و عكس آن ( ممدودكردن اسم مقصور ) با اختلافنظر واقع مىشود .
چكيده بحث مقصور و ممدود
چكيده بحث مقصور و ممدود
مقصور :
مقصور :
اسم متمكّنى كه در آخر آن الف لازمه قرار دارد ، مثل فتى .
ممدود :
ممدود :
اسم متمكّنى كه در آخر آن الف زائده و سپس همزه قرار دارد ، مثل كساء .
قاعده :
قاعده :
هر اسم معتلّ اللّامى كه حرف ماقبل آخر نظير آن در صحيح بطور قياسى ، مفتوح است ، آن اسم مقصور است مثل دمى كه نظير آن در اسم صحيح عرف است و هراسم معتلّ اللامى كه ماقبل آخر نظير آن در صحيح ، بطور قياسى الف وجود دارد ، آن اسم ممدود است ، مثل ارعواء كه نظير آن در اسم صحيح احمرار است .
در غير از اين دو مورد ، مقصور و يا ممدود بودن يك اسم ، سماعى خواهد بود .
باب تثنيه و جمع سالم در مقصور و ممدود
باب تثنيه و جمع سالم در مقصور و ممدود
778
آخر مقصور تثنّي اجعله يا * ان كان عن ثلاثة مرتقيا
مفعول فعل محذوف از باب تفسير ، مضاف اليه ، فعل و فاعل جمله صفت مقصور ، فعل و فاعل و مفعول اول ، مفعول دوم ، حرف شرط ، ماضى ناقص فعل شرط و ضمير مستتر اسم آن ، متعلق به مابعد ، خبر كان ، جواب شرط محذوف است .
آخر اسم مقصورى را كه تثنيه مىبندى ، قرار بده آن را ياء ، اگر بود از سه حرف بيشتر .
779
كذا الّذي اليا اصله نحو الفتى * و الجامد الّذي اميل كمتى
جار و مجرور متعلق به محذوف خبر مقدم ، موصول مبتداى مؤخر ، مبتدا ، مضاف و مضاف