ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ٣٣٥

اسماء عدد

مضاف اليه ظرف متعلق به محذوف صله ، حرف شرط ، ماضى مجهول فعل شرط و نايب فاعل جواب شرط محذوف است . جملهء شرطيه معترضه است ، موصول مبتداى مؤخّر ، ماضى مجهول و نايب فاعل و الف اطلاق جمله صله .

و مىباشد براى ثلاثة و تسعة و آن اعدادى كه بين آن دو است ، اگر تركيب شوند با عشره ، آن حكمى كه گذشت .

733

و اول عشرة اثنتي و عشرا * اثني اذا انثى تشا او ذكرا

عاطفه ، فعل امر و فاعل ، مفعول اول ، مفعول ثانى ، عطف به عشره ، عطف به اثنتى ، ظرفيه شرطيه ، مفعول مقدم ، فعل و فاعل جمله مضاف اليه اذا ، عطف به انثى .

و به عقب درآور عشرة را اثنتى و عشر را اثنى ، در وقتى كه معدود مؤنّثى را بخواهى و يا معدود مذكّرى را .

734

واليا لغير الرّفع و ارفع بالالف * و الفتح في جزاى سواهما الف

عاطفه ، مبتدا ، متعلق به محذوف خبر ، مضاف اليه ، عاطفه ، فعل امر و فاعل ، متعلق به امر ، عاطفه ، مبتدا ، متعلق به ألف ، مضاف اليه ، مضاف اليه ، ماضى مجهول و نايب فاعل جمله خبر .

و ياء ( در اثنى و اثنتى ) براى غير رفع ( يعنى در حالت نصب و جرّى ) است و رفع بده ( اثنا و اثنتا را ) با الف و ( بنابر ) فتح در دو جزء غير آن دو ( يعنى جزء بعدى در غير از اثنى و اثنتى مثل عشر در ثلاث عشر و عشرة در ثلاثة عشرة ) ، مأنوس است .

735

و ميّز العشرين للتّسعينا * بواحد كاربعين حينا

عاطفه ، فعل امر و فاعل ، مفعول ، دو جار و مجرور بعدى متعلق به امر ، خبر براى مبتداى محذوف ، تمييز براى اربعين .

و تمييز بياور عشرين را تا تسعين به مميّز مفرد منصوب ، مثل اربعين حينا ( چهل وقت ) .