ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ٣٣٢
چكيدهء بحث اخبار به الذى و فروع آن
725
و ان يكن ما رفعت صلة ال * ضمير غيرها ابين و انفصل
عاطفه ، حرف شرط ، مضارع مجزوم ناقص فعل شرط ، موصول اسم يكن ، فعل ، مضاف و مضاف اليه فاعل جمله صله ، خبر يكن ، مضاف اليه ، مضاف اليه ، ماضى مجهول جواب شرط و ضمير مستتر نايب فاعل ، عاطفه ، فعل و فاعل محلا مجزوم عطف به ابين كه جواب شرط است .
و اگر باشد آن ضميرى كه رفع داده است صلهء ال ( آن را يعنى ) ضميرى كه به غير آن ال برمىگردد ظاهر و منفصل آورده مىشود آن ضمير .
چكيدهء بحث اخبار به الذى و فروع آن
چكيدهء بحث اخبار به الذى و فروع آن
در اخبار به الّذى و فروع آن ، الذى و فروع آن را مبتدا و جملهء موردنظر را صله و اسم مورد نظر را خبر مبتدا قرار مىدهيم ، مثلا اگر بخواهيم جملهء « ضربت زيدا » را در قالب اخبار به الّذى بياوريم ، مىگوئيم : الّذى ضربته زيد .
در اينجا موصول ، از نظر افراد و تثنيه و جمع و تذكير و تأنيث از آن اسمى كه خبر واقع مىشود ، متابعت مىكند .
در اينجا به مبتدا كه همان موصول است ، اصطلاح مخبربه و خبر يعنى اسم موردنظر مخبرعنه اطلاق مىشود .
شرائط خبر در اينجا :
1 - صدراتطلب نباشد
2 - تعريف آن جايز باشد .
3 - بتوان بهجاى آن ضمير قرار داد .
4 - بتوان اجنبى بهجاى آن آورد ، بخلاف ضمير در زيد ضربته .
5 - رفع آن جايز باشد .
6 - در جملهء انشائيه نباشد .
7 - بتواند در كلام مثبت واقع شود .
اخبار به ال موصول در جملهء فعليهاى كه فعل آن متصرّف بوده و چيزى بر آن مقدم نشده