ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ٣٢٨

فصل امّا ، لو لا ، لو ما

و جملهء فعل ناقص مضاف اليه و فعل شرط اذا . جواب شرط محذوف است .

و حذف اين فاء جزائيه ، كم است در نثر ، در وقتى كه قول با فاء جزائيه حذف نشده باشد ( امّا اگر حذف شده باشد ، حذف آن زياد است ) .

714

لو لا و لو ما يلزمان الابتدا * اذا امتناعا بوجود عقدا

مبتدا ، عطف به لو لا ، فعل و فاعل جمله خبر ، مفعول ، ظرفيّه شرطيّه ، مفعول مقدم ، متعلق به مابعد ، فعل و فاعل جمله مضاف اليه اذا . جواب شرط محذوف است .

لو لا و لو ما لازم دارند مبتدا را ، در وقتى كه امتناع حصول چيزى را به وجود چيزى ربط بدهند .

715

و بهما التّحضيض مز و هلّا * الّا الا و أولينها الفعلا

عاطفه ، متعلق به مز ، مفعول مقدم ، فعل امر و فاعل ، عطف به ضمير مجرور ، دو كلمهء بعدى نيز عطف به ضمير مجرور به حذف عاطف ، عاطفه ، فعل امر و فاعل و نون تاكيد خفيفه و مفعول اول ، مفعول دوم .

و به لو لا و لو ما ، تحضيض را تمييز بده و به هلّا و الّا و الا و به عقب درآور البته آنها را فعل .

716

و قد يليها اسم بفعل مضمر * علّق او به ظاهر مؤخّر

عاطفه ، حرف تقليل ، فعل و مفعول ، فاعل ، متعلق به علّق ، صفت ، ماضى مجهول و نايب فاعل جمله صفت براى فاعل ، عاطفه ، عطف به بفعل ، صفت ظاهر .

و گاهى به عقب درمىآيد آنها ( حروف تحضيض ) را ، اسمى كه به فعل مقدّرى متعلق شده است و يا به فعل ظاهرى كه مؤخر است .