ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ٣٢٧

فصل امّا ، لو لا ، لو ما

خاطر انتفاء شرط دارد .

فعل مضارع پس از لو ، به معناى ماضى تأويل مىرود .

لو تعليقيّه ، با فعل مضارع به كار مىرود و به معناى ان شرطيه است و اگر بر ماضى داخل شود ، معناى آن به مستقبل تأويل مىرود .

لو شرطيه اختصاص به فعل دارد ، گاهى پس از آن حرف أنّ به كار مىرود كه در اين صورت قبل از آن فعلى در تقدير گرفته مىشود ، مثل و لو انّهم صبروا اى و لو ثبت انّهم صبروا كه در اين صورت أنّ و مابعد تأويل به مصدر رفته و فاعل فعل محذوف به حساب مىآيند .

اگر جواب لو شرطيه ، فعل ماضى لفظا و مثبت باشد ، بهتر است مقرون به لام تسويف باشد ، مانند لو علم اللّه فيهم خيرا لأسمعهم .

فصل امّا ، لو لا ، لو ما

فصل امّا ، لو لا ، لو ما

712

امّا كمهما يك من شيء و فا * لتلو تلوها وجوبا الفا

مبتدا ، متعلق به محذوف خبر ، مهما يك من شىء از باب حكايت مجرور است ، عاطفه ، فاء مبتدا ، متعلق به ألف ، مضاف اليه ، حال براى نايب فاعل ، ماضى مجهول و نايب فاعل و الف اطلاق جمله خبر .

امّا مثل مهما يك من شىء است ( يعنى به جاى ادات و فعل شرط است ) و فاء جزائيه براى تلوتلو امّا ( مراد از تلو اوّل جزئى از جواب شرط و مراد از تلو دوّم جواب امّاى شرطيه است ) به نحو وجوب ، انس داشته است .

713

و حذف ذي الفا قلّ في نثر اذا * لم يك قول معها قد نبذا

عاطفه ، مبتدا ، اسم اشاره مضاف اليه ، بدل و يا عطف بيان و يا صفت براى اسم اشاره ، فعل و فاعل جمله خبر ، متعلق به ماضى ، شرطيه ظرفيه ، جحد ناقص ، اسم آن ، مضاف و مضاف اليه ظرف متعلق به نبذ ، حرف تحقيق ، ماضى مجهول و نايب فاعل و الف اطلاق جمله خبر لم يك