ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ٣٢١

فصل عوامل جزم

مضارع ، همچنين قرار بده جزم را به وسيلهء لم و لمّا .

696

و اجزم بان و من و ما و مهما * ايّ ، متى ايّان اين اذما

عاطفه ، فعل امر و فاعل ، متعلق به امر ، ادات بعدى عطف به ان .

و جزم بده به وسيلهء ان ، من ، ما ، مهما ، اىّ ، متى ، ايّان ، اين و اذما .

697

و حيثما انّى و حرف اذ ما * كان و باقي الادوات اسما

عاطفه ، دو اسم بعدى عطف به ان در بيت قبلى ، استيناف ، خبر مقدّم ، مبتداى مؤخّر ، متعلق به محذوف صفت براى خبر ، عاطفه ، مضاف و مضاف اليه مبتداى خبر .

و حيثما و أنّى . اذما حرف است مثل ان شرطيه و ساير ادوات شرط ، اسم هستند .

698

فعلين يقتضين شرط قدّما * يتلوا الجزاء و جوابا وسما

مفعول مقدم ، فعل و فاعل جمله صفت براى اسماء در بيت قبل ، مبتدا ، ماضى مجهول و نايب فاعل و الف اطلاق جمله ، صفت شرط ، فعل ، فاعل جمله خبر . اين جمله اسميّه مستأنفه است ، عاطفه ، مفعول دوم مقدم ، ماضى مجهول و نايب فاعل و الف اطلاق .

( و ساير ادوات شرط ، اسمهائى هستند كه ) دو فعل را اقتضاء مىكنند . فعل شرطى كه مقدم مىشود ، به عقب درمىآيد ( آن را ) فعل جزاء و به عنوان جواب شرط نامگذارى شده است .

699

و ماضيين او مضارعين * تلفيهما او متخالفين

عاطفه ، مفعول دوم مقدم ، عطف به قبل ، فعل و فاعل و مفعول اول ، عطف به مضارعين .

و دو فعل ماضى و يا دو فعل مضارع را مىيابد آن دو را ( كه فعل شرط و جزاء هستند ) و يا دو فعل مخالف هم ( ماضى و مضارع ) .