ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ٣٢٠

فصل عوامل جزم

3 - بين فعل و آن ، چيزى فاصله نشود . فاصله شدن قسم جايز است .

فعل مضارع بعد از لام تعليل به دو شرط منصوب به أن مقدّره و يا ظاهره است ، نخست اين كه با لاى نافيه منفى نشده باشد ، ديگر اين كه قبل از آن كان منفى به كار نرفته باشد .

مواضع پنجگانهء وجوب حذف أن ناصبه :

مواضع پنجگانهء وجوب حذف أن ناصبه :

1 - بعد از لام جحود ( يعنى لامى كه پس از كان منفى به كار مىرود ) .

2 - بعد از أو به معناى حتّى و الّا .

3 - بعد از حتّى ، در صورتى كه مضارع به معناى استقبال باشد .

4 - بعد از فاء تعليل و سببيّت كه پس از نفى محض ( نفيى كه بعد از آن ، نفى ديگر نباشد و با الّا منتقض نباشد ) و طلب محض ( طلبى كه به صورت خبر و يا اسم فعل نباشد ) .

5 - بعد از واو معيّت كه پس از نفى و طلب محض باشد .

فعل مضارع در جواب طلب و بدون فاء مجزوم است ، مانند قل تعالوا أتل .

فعل مضارع بعد از نهى ، در صورتى مجزوم مىشود كه اگر ان شرطيه در اول نهى به كار رفت ، معناى آن تغيير نكند ، مثل لا تدن من الاسر تسلم ( بخلاف لا تدن من الاسر يأكلك ) .

فعل مضارع در جواب امرى كه به صيغهء افعل نيست ، مجزوم مىشود .

موارد حذف أن ناصبه :

موارد حذف أن ناصبه :

1 - بعد از لام تعليل كه قبلا گفته شد .

2 - بعد از واو ، فاء ، ثمّ يا أو كه فعل مضارع را به اسم صريحى عطف كرده باشند .

گاهى أن ناصبه سماعا حذف مىشود .

فصل عوامل جزم

فصل عوامل جزم

695

بلا و لام طالبا ضع جزما * في الفعل هكذا بلم و لمّا

جار و مجرور متعلق به ضع ، عطف به لا ، حال براى فاعل ، فعل امر و فاعل ، مفعول ، متعلق به امر ، دو جار و مجرور بعدى متعلق به محذوف ( ضع كذا بلم ) ، عطف به لم .

به وسيلهء لاى ناهيه و لام امر در حالى كه طلب‌كنندهء هستى ، قرار بده جزم را در فعل