ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ٣١٠

باب غير منصرف

670

و العلم امنع صرفه ان عدلا * كفعل التّوكيد او كثعلا

عاطفه ، مفعول فعل محذوف به روش تفسير ، فعل امر و فاعل ، مضاف و مضاف اليه مفعول ، حرف شرط ، ماضى مجهول فعل شرط و نايب فاعل . جواب شرط محذوف است ، خبر مبتداى محذوف ، مضاف اليه ، عطف به كفعل و الف اطلاق .

و علم را منع كن صرف آن را ، اگر معدول شود ، مثل فعل براى تاكيد ( يعنى وزن آن مثل جمع و تبع كه براى تاكيد است ) و يا مثل ثعل .

671

و العدل و التّعريف مانعا سحر * اذا به التّعيين قصدا يعتبر

عاطفه ، مبتدا ، عطف به مبتدا ، مضاف و مضاف اليه خبر ، ظرف زمان متعلق به مانعا ، متعلق به يعتبر ، نايب فاعل فعل محذوف ، حال براى ضمير در يعتبر ، مضارع مجهول و نايب فاعل جملهء مفسّره .

و عدل و تعريف ، دو مانع ( منصرف بودن كلمهء ) سحر هستند ، در وقتى كه از آن ، تعيين از روى قصد ، اعتبار شود .

672

و ابن على الكسر فعال علما * مؤنّثا و هو نظير جشما

استيناف ، فعل امر و فاعل ، متعلق به امر ، مفعول ، حال براى مفعول ، حال دوم و يا صفت براى حال اول ، استيناف ، مبتدا ، مضاف و مضاف اليه خبر ، الف اطلاق ( ادامه دارد ) .

مبنى كن بر كسر ( وزن ) فعال را در حالى كه علم مؤنث است . آن وزن فعال نظير جشم ( در غير منصرف بودن ) است ( ادامهء آن در بيت بعدى ) .

673

عند تميم و اصرفن ما نكّرا * من كلّ ما التّعريف فيه اثّرا

ظرف متعلق به نظير در بيت قبلى ، مضاف اليه ، عاطفه و يا استيناف ، فعل امر و فاعل متصل