ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ٣٠٣
باب غير منصرف
ساير صيغههاى اينگونه افعال ، الف را منقلب به ياء مىكنند ، مانند اخشينان . در غير از موارد فوق ، ماقبل نون تاكيد مفتوح مىشود ، مانند اضربنّ .
نون تاكيد خفيفه بر فعل تثنيه و جمع داخل نمىشود . نون تأكيد ثقيله در افعال تثنيه مكسور و در فعل جمع مؤنث نيز مكسور بوده و الفى بين نون جمع و آن فاصله مىشود ، مانند اضربنانّ .
نون تاكيد خفيفه در دو مورد حذف مىشود : 1 - در جائى كه بعد از آن حرف ساكنى قرار گيرد ( مثال آن در ترجمه گذشت ) .
2 - هنگام وقف ، در جائى كه قبل از آن ، پس از حذف واو جمع مضموم و پس از حذف ياء مخاطبه ، مكسور باشد ، مانند اخرجن كه مىشود اخرجوا .
در هنگام وقف ، چنانچه ماقبل آن ، مفتوح باشد ، قلب به الف مىشود مثل قفن كه مىشود قفا .
باب غير منصرف
باب غير منصرف
649
الصّرف تنوين اتى مبيّنا * معنى به يكون الاسم امكنا
مبتدا ، خبر ، فعل و فاعل جمله صفت تنوين ، حال براى فاعل ، مفعول براى حال ، متعلّق به يكون ، مضارع ناقص ، اسم ، خبر جمله صفت براى مفعول .
صرف ( تنوين تمكّن ) تنوينى است كه به كار رفته در حالى كه بيانكنندهء معناى ( عدم شباهت به فعل ) است كه به وسيلهء آن معنا ، مىباشد يك اسم ، امكن ( يا منصرف در مقابل اسم غير امكن يا غير منصرف ) .
650
فالف التّانيث مطلقا منع * صرف الّذي حواه كيفما وقع
تفريع ، مضاف و مضاف اليه مبتدا ، حال مقدّم براى فاعل منع ، فعل و فاعل جمله خبر ، مفعول ، موصول مضاف اليه ، فعل و فاعل و مفعول جمله صله ، اسم شرط ، فعل شرط و فاعل .
جواب شرط به قرينهء قبل محذوف است .