ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ٢٨٤
فصل ترخيم
چكيدهء بحث مناداى مندوب
چكيدهء بحث مناداى مندوب
مناداى مندوب :
مناداى مندوب :
اسمى است كه با حروف يا و وا ، جهت اظهار حزن بر مصيبتى ، ندا مىشود .
حكم اعراب و بناى مندوب ، همان حكم اعراب و بناى منادى است .
اسم نكره و اسم مبهم ( مثل اىّ ، اسم جنس ، اسم موصول و اسم اشاره ) ، مندوب نمىشوند ، البته اسم موصول در صورتى كه صلهء آن مشهور بوده و رفع ابهام كند ، مىتواند مندوب واقع شود .
غالبا حرف آخر مندوب را فتحه مىدهند و الفى به آن متّصل مىكنند ، در اين صورت اگر در آخر آن اسم ، الفى وجود داشته باشد و يا آخر متمّم آن مثل صله ، تنوينى باشد ، حذف مىشوند ، مانند « وا موساه » و « وا من نصر محمّداه » كه الف موسى و تنوين محمدا ، حذف شده است .
چنانچه پس از فتحه دادن حرف آخر مندوب و زياد نمودن الف ، اشتباه در كلام رخ دهد ، حرفى كه با حركت آخرين حرف مندوب همجنس باشد ، به آن اضافه مىشود ، مثلا اگر ضمّه باشد ، بهجاى فتحه و الف ، حرف واو اضافه مىشود ، مانند وا غلامه - وا غلامهو .
هنگام وقف در مناداى مندوب ، مىتوان بر همان مدّ ( وا غلاما ) وقف كرد و يا هاء سكتى به آن اضافه نمود ( وا غلاماه ) .
مندوب مضاف به ياء متكلّم :
مندوب مضاف به ياء متكلّم :
1 - در لغت كسانى كه ياء متكلّم را هنگام نداء ، ساكن مىكنند : وا عبديا ، وا عبدا .
2 - در لغت كسانى كه ياء متكلم را فتحه مىدهند : وا عبديا .
3 - در لغت حذف ياء در ندا : وا عبدا .
فصل ترخيم
فصل ترخيم
608
ترخيما احذف اخر المنادي * كيا سعا فيمن دعا سعادى
مفعولله و يا حال و يا مفعول مطلق براى احذف ، فعل امر و فاعل ، مضاف و مضاف اليه