ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ٢٣٢

افعال مدح و ذمّ

488

و جمع تمييز و فاعل ظهر * فيه خلاف عنهم قد اشتهر

عاطفه ، مضاف و مضاف اليه مبتداى اوّل ، عطف به تمييز ، فعل و فاعل جمله صفت براى فاعل ، خبر مقدّم مبتداى ثانى مؤخّر جملهء آن خبر براى مبتداى اوّل ، متعلّق به اشتهر ، حرف تحقيق ، فعل و فاعل جمله صفت براى خلاف .

و جمع‌كردن ميان تمييز و فاعلى كه ظاهر باشد ، در آن اختلاف‌نظرى است كه از نحاة شهرت يافته است ( يعنى اختلاف‌نظر مشهورى در اين جمع‌كردن وجود دارد ) .

489

و ما ممّيز و قيل فاعل * في نحو نعم ما يقول الفاضل

استيناف ، مبتداء ، خبر ، عاطفه ، ماضى مجهول ، خبر براى مبتداى محذوف جمله محلا مرفوع نائب فاعل ، متعلّق به محذوف حال براى « ما » فعل ماضى مدح و ضمير مستتر فاعل جمله مضاف اليه ، تمييز و يا فاعل بنا بر اختلاف‌نظر ، فعل ، فاعل جمله محلا منصوب و يا مرفوع صفت براى « ما » .

كلمهء « ما » تمييز است و گفته شده است كه « ما » فاعل است در مثل « نعم ما يقول الفاضل ( خوب است آنچه مىگويد فاضل ) .

490

و يذكر المخصوص بعد مبتدا * او خبر اسم ليس يبدو ابدا

استيناف ، مضارع مجهول ، نايب فاعل ، متعلّق به يذكر ، حال براى نايب فاعل ، مضاف و مضاف اليه عطف به حال ، فعل ناقص و ضمير مستتر اسم آن ، فعل و فاعل جمله خبر و جملهء ليس محلا مجرور صفت براى مضاف اليه ، ظرف متعلّق به يبدو .

ذكر مىشود مخصوص به مدح و يا ذمّ ، بعد از فاعل ، در حالى كه آن مخصوص ( از نظر تركيبى ) مبتدا و يا خبر براى اسمى كه ظاهر نمىشود هرگز .

491

و اين يقدّم مشعر به كفى * كالعلم نعم المقتنى و المقتفى