ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ٢١١

صيغهء مبالغه

چكيدهء بحث اسم فاعل ، مفعول و صيغهء مبالغه :

چكيدهء بحث اسم فاعل ، مفعول و صيغهء مبالغه :

اسم فاعل همچون فعلش ( متعدى - لازم ) عمل مىكند .

شرط عمل اسم فاعل :

شرط عمل اسم فاعل :

1 - به معناى حال و يا استقبال باشد .

2 - بعد از حرف استفهام ، ندا و نفى به كار رود ، أضارب اخوك زيدا .

3 - صفت و يا حال باشد .

4 - صلهء ال موصول .

اگر صفت براى موصول محذوف هم باشد ، عمل مىكند . اگر صلهء ال موصول باشد ، حتى اگر به معناى ماضى هم باشد ، عمل مىكند ، مانند جاء الضارب زيدا امس كه در زيدا عمل نصبى نموده است .

صيغهء مبالغه

صيغهء مبالغه

1 - منقوله : اوزانى كه از اسم فاعل نقل داده شده‌اند ، تعداد آنها پنج وزن است ، فعّال ، مفعال ، فعول ، فعيل و فعل .

2 - مرتجله : اوزانى كه منقول از اسم فاعل نيست ؛ تعداد آنها زياد است .

عمل اوزان صيغهء مبالغهء منقوله و شرائط آن همانند اسم فاعل است ، مانند : امّا العسل فأنا شرّاب ايّاه كه در ايّاه عمل نصبى كرده است .

عمل فعيل و فعل كم است . عمل و شرائط آن در صيغه‌هاى تثنيه و جمع اسم فاعل و صيغهء مبالغه ، همچون مفرد آنهاست ، مانند الذّاكرين اللّه كثيرا .

اگر اسم فاعل به مفعول خود اضافه شود ، تابع آن مىتواند مجرور و يا منصوب باشد .

اسم مفعول به معناى فعل مجهول است و همانند آن عمل مىكند .

اسم فاعل به فاعلش اضافه نمىشود ، اما اسم مفعول به نايب فاعلش اضافه مىشود ، مانند محمود المقاصد كه البته اين اضافه ، روش مخصوص به خود را دارد .