ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٢

امورى كه بين مضاف و مضاف اليه فاصله مىشوند

تشبيه به مفعول‌به ، نصب مىدهد .

غير ، از اسماء لازم الاضافه است ، گاهى پس از « لا » و « ليس » مقطوع از اضافه مىشود ، در اين صورت ، اگر معناى مضاف اليه در نيّت گرفته شود ، مبنى بر ضمّ خواهد بود و گرنه معرب مىشود ، لا غير ، لا غير ، ليس غير ، ليس غير .

اسماء غايات : قبل ، بعد ، اول ، دون ، فوق ، تحت ، خلف ، قدّام ، أمام ، وراء ، أسفل ، عل ( فوق ) .

حكم اعراب و بناى اسماء غايت ، همچون كلمهء غير است .

حكم غير و اسماء غايات

حكم غير و اسماء غايات

1 - معرب به حسب تقاضاى عامل : در صورت اضافه مانند :

جائنى غيرهم و در صورت قطع از اضافه و در نيّت نگرفتن معناى مضاف اليه .

2 - مبنى بر مضم : در صورت قطع از اضافه و در نيّت گرفتن معناى مضاف اليه .

حسب در تمام احكام همچون غايات است ولى ظرف نيست .

گاهى هريك از مضاف و يا مضاف اليه ، حذف مىشوند ، در صورت حذف مضاف ، اگر مضاف اليه به مثل خودش عطف شود ، جايز است به جرّ خودش باقى باشد ، مانند :

أكلّ امرى تحسبين امرء * و ( كلّ ) نار توقّد بالليل نارا

اگر مضاف اليه حذف شود ، در صورتى كه اسمى كه به مثل مضاف اليه محذوف اضافه شده است ، به آن عطف شود ، تنوين داشتن آن مضاف جايز است ( مثال آن در ترجمهء الفيّه گذشت ) .

امورى كه بين مضاف و مضاف اليه فاصله مىشوند

امورى كه بين مضاف و مضاف اليه فاصله مىشوند

1 - ظرف و يا مفعول مضافى كه شبه فعل است ، ترك يوما نفسك و مخلف وعده رسله .

2 - قسم ، هذا غلام و اللّه زيد .

3 - نداء ، نعت و اجنبى در ضرورت شعرى .