ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ١٨٢

باب حروف جر

لفظ على مبتداء ، متعلّق به محذوف خبر ، عاطفه ، عطف به الاستعلاء ، لفظ « فى » مضاف اليه ، عاطفه ، عطف به « فى » ، متعلّق به عنى ، مفعول مقدّم ، فعل ماضى ، موصول اسمى فاعل ، حرف تحقيق ، فعل و فاعل جمله صله .

حرف جرّ على براى معناى استعلاء و معناى فى و عن است . به وسيلهء حرف جرّ عن ، معناى تجاوز را قصد نموده كسى كه زيرك است .

376

و قد تجى موضع بعد و على * كما على موضع عن قد جعلا

عاطفه ، حرف تقليل ، فعل و فاعل ، ظرف مكان متعلق به ماقبل ، مضاف اليه ، عاطفه ، عطف به بعد ، كاف حرف جرّ ، ماى مصدريه ، لفظ « على » ، مبتداء ، ظرف مكان متعلق به جعل ، لفظ « عن » مضاف اليه ، حرف تحقيق ، ماضى مجهول و نائب فاعل و الف اطلاق جمله خبر .

و گاهى به كار مىرود حرف عن ، به جاى بعد و على ، همان‌طور كه حرف جرّ « على » به جاى حرف عن قرار داده شده است .

377

شبّه بكاف و بها التّعليل قد * يعنى و زائدا لتوكيد ورد

فعل امر و فاعل ، متعلق به ماقبل ، استيناف ، متعلق به يعنى ، مبتدا ، حرف تقليل ، مضارع مجهول و نائب فاعل جملهء خبر ، عاطفه ، حال براى فاعل ورد ، متعلق به حال ، فعل و فاعل .

تشبيه كن به وسيلهء كاف و به وسيلهء كاف ، تعليل گاهى قصد مىشود و به عنوان زائدهء براى تأكيد ، وارد شده است .

378

و استعمل اسما و كذا عن و على * من اجل ذا عليهما من دخلا

عاطفه ، ماضى مجهول و نائب فاعل ، حال براى نائب فاعل ، عاطفه ، جار و مجرور متعلق به محذوف خبر مقدّم ، لفظ « عن » مبتداى مؤخر ، عاطفه ، عطف به عن ، متعلّق به دخل ، اسم اشاره مضاف اليه ، متعلق به دخل ، لفظ من مبتدا ، فعل و فاعل و الف اطلاق جمله خبر .