ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ١٧٨
باب حروف جر
عامل نصب
عامل نصب
1 - اسم مبهمى كه توسط تمييز ، از آن رفع ابهام شده است .
2 - مسند در جملهاى كه تمييز رفع ابهام از نسبت آن نموده است .
تمييزى كه رفع ابهام از ذات مىكند ، پس از اسماء مقادير ( مساحت ، كيل ، وزن ) و اسماء عدد به كار مىرود .
اسماء مقادير مىتواند به تمييز اضافه شوند كه در اين صورت ، تمييز مجرور مىشود .
اسماء عدد غير از مائة و الف ، به تمييز اضافه نميشوند .
اگر اسماء مذكور به اسمى غير از تمييز اضافه شوند و وجود مضاف اليه نيز در آن ضرورى باشد ، در اين صورت نصب تمييز واجب است ، مانند ملء الارض ذهبا .
اگر تمييزى كه از نسبت رفع ابهام مىكند ، در معنا فاعل باشد و پس از افعل تفضيل واقع شود ، نصب آن واجب است ، مانند : أنت اعلى منزلا . حال اگر تمييز در معنا فاعل نباشد ، جرّ آن در اثر اضافه ، واجب است ، مانند : زيد اكمل فقيه كه به معناى « زيد كمل فقيه » نيست .
مىتوان پس از هرعبارتى كه مفيد تعجب است ، تمييز را به كار برد ، مانند : للّه درّه فارسا .
غير از تمييز اسماء عدد ، سائر تمييزها مىتواند مجرور به من باشد .
تقديم عامل تمييز مطلقا بر تمييز واجب است . گاهى كه فعل متصرّف عامل آن است ، مىتواند بعد از تمييز به كار رود .
باب حروف جر
باب حروف جر
364
هاك حروف الجرّ و هي من الى * حتّى خلا حاشا عدا في عن على
اسم فعل امر و فاعل و كاف حرف خطاب ، مفعول ، مضاف اليه ، استيناف ، مبتداء ، لفظ من خبر ، الفاظ حروف بعدى عطف به من به حذف عاطفه هستند .
درياب حروف جرّ را و آنها عبارتند از : من و الى و حتّى و خلا و حاشا ، و عدا و فى و عن و على .