ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ١٧٢

موارد استعمال حال جامد :

چكيدهء بحث حال :

چكيدهء بحث حال :

تعريف حال :

تعريف حال :

عبارت است از وصفى كه بدون اين‌كه ركن كلام باشد ، هيأت و حال ذو الحال ( اسمى كه براى آن حال آورده مىشود ) را بيان مىكند .

حال :

1 - منتقل و غيرثابت : مانند راكبا در مثال « جاء زيد راكبا »

2 - غير منتقل و ثابت : مانند ضعيفا در مثال « خلق الانسان ضعيفا »

حال :

1 - مشتق : مانند راكبا

2 - جامد مانند مدّا در مثال : « بعه مدّا بدرهم »

موارد استعمال حال جامد :

موارد استعمال حال جامد :

1 - در موارد نرخ كالا ، مثل « بعه مدّا بدرهم » .

2 - در موارد افادهء معناى تفاعل مثل « بعته يدا بيد » .

3 - در موارد تشبيه ، مانند « كرّ زيد اسدا » .

4 - در موارد افادهء معناى ترتيب ، مانند « ادخلوا رجلا رجلا » .

5 - در موارد ذكر عدد ، مانند « اربعين ليلة » .

6 - در موارد تفضيل ، مانند « هذا بسرا اطيب منه رطبا » .

7 - در موردى كه صفتى براى حال آورده شود ، مانند « فتمثّل لها بشرا سوبّا » .

8 - در جائى كه بيانگر نوعى ذو الحال باشد ، مانند : « هذا مالك ذهبا » .

9 - در جائى كه بيانگر فرعى از ذو الحال باشد ، مانند « هذا حديدك خاتما » .

10 - در جائى كه اصل ذو الحال را بيان كند ، مانند « هذا خاتمك حديدا » .

حال غالبا منتقل و مشتق است و چنانچه جامد باشد ، بايد بتواند تأويل به مشتق برود ، مثلا « اسدا » تأويل به مشبها بالاسد مىرود .

واجب است حال ، نكره باشد و چنانچه در موردى ، از نظر لفظى معرفه بود ، به نكره تأويل مىرود .