ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ١٧٠

باب حال

جواب شرط .

و اگر ( حال ) تأكيد كند جمله‌اى را ، پس مقدّر است عامل آن حال و لفظ حال مؤخّر مىشود ( از آن جمله ) .

351

و موضع الحال تجىء جملة * كجاء زيد و هو ناو رحلة

استيناف ، مضاف و مضاف اليه منصوب ظرف مكان متعلق به تجىء ، فعل ، فاعل ، كاف حرف جرّ و قول محذوف مجرور آن متعلق به محذوف خبر براى مبتداى محذوف ، فعل ، فاعل ، جمله مقول قول محذوف ، واو حاليه ، مبتداء ، خبر مفعول ناو . جمله محلا منصوب حال براى فاعل .

و به جاى حال ، مىآيد ، جمله . مثل « جاء زيد و هو ناو رحلة » ( آمد زيد و حال آنكه او قصدكننده بود كوچ نمودن را ) .

352

و ذات بدء بمضارع ثبت * حوت ضميرا و من الواو خلت

عاطفه ، مبتداء ، مضاف اليه ، متعلق به بدء ، فعل و فاعل جمله محلا مجرور صفت براى مضارع ، فعل و فاعل جمله خبر ، مفعول ، عاطفه ، متعلق به مابعد ، فعل و فاعل جمله محلا مرفوع عطف به جملهء خبر .

و جملهء داراى آغازى يا فعل مضارعى كه مثبت هست ( يعنى جملهء فعليه‌اى كه با فعل مضارع مثبت شروع مىشود ) ، دربر دارد ضميرى را ( كه رابطه بين جملهء حاليه و ذو الحال است ) و از واو حاليه خالى است .

353

و ذات واو بعدها انو مبتدا * له المضارع اجعلنّ مسندا

عاطفه ، مبتداء ، مضاف اليه ، مضاف و مضاف اليه منصوب ظرف مكان متعلق به انو ، فعل