ألفية ابن مالك ( فارسى ) — الصفحة ١١٤

باب فاعل و مفعول‌به

ماضى ناقص و ضمير مستتر در آن اسم و مسندا محذوف خبر آن ، متعلق به خبر كان ، كاف حرف جرّ و قول محذوف مجرور آن سپس اين جار و مجرور متعلق به عامل مقدّر خبر براى مبتداى محذوف ، فعل ، فاعل ، مفعول‌به جمله محلا منصوب مقول قول محذوف .

تاء تأنيث عقب درمىآيد فعل ماضى را در وقتى كه آن فعل براى فاعل مؤنث باشد ، مانند : أبت هند الاذى ( امتناع نمود هند اذّيت نمودن را ) .

231

و انّما تلزم فعل مضمر * متّصل او مفهم ذات حر

استيناف ، حرف مشبّهة بالفعل ، و ماء كافّه ، فعل و فاعل ، مضاف و مضاف اليه مفعول ، نعت مضمر ، عاطفه ، عطف به مضمر ، و ضمير مستتر فاعل آن ، مضاف و مضاف اليه مفعول مفهم .

بدرستى كه لازم دارد تاء تأنيث ، فعل ( اسناد داده شده به ) ضمير متصل و يا فهمانندهء ( معناى حيوان ) داراى فرج را ( يعنى در دو مورد تأنيث فعل واجب است كه در بخش چكيدهء خواهد آمد ) .

232

و قد يبيح الفصل ترك التّاء في * نحو اتى القاضي بنت الواقف

استيناف ، حرف تقليل ، فعل ، فاعل ، مضاف و مضاف اليه مفعول ، متعلق به فعل ، فعل ماضى ، مفعول ، مضاف و مضاف اليه فاعل جملهء فعليه محلا مجرور مضاف اليه نحو .

گاهى جايز مىكند وجود فاصله ، ترك تاء تأنيث را در مانند : أتى القاضى بنت الواقف ( آمد قاضى را دختر واقف كه در اين مثال مفعول به بين فعل و فاعل فاصله انداخته است ) .

233

و الحذف مع فصل بالّا فضّلا * كما زكى الّا فتاه ابن العلا

استيناف ، مبتداء ، ظرف دائم الاضافه متعلق به محذوف حال براى ضمير در فضّل ، متعلق به فضّل ، ماضى مجهول و نائب فاعل و الف اطلاق جملهء خبر ، كاف حرف جرّ و قول محذوف مجرور آن سپس جار و مجرور متعلق به محذوف خبر براى مبتداى محذوف ، ماء نافيه ، فعل