تاريخ ترجمه از عربى به فارسى ( از آغاز تا عصر صفوى ) ( فارسى ) — الصفحة ٨٥

گفتار ششم يك ترجمهء آزاد

همسازى و هم‌نوايى كه زاييدهء برخى قوافى و برخى اوزان عروضى قرآن است ، در ترجمهء خويش متجلى سازد . به همين سبب كمتر مىتوان ترجمه‌اى يافت كه كاملا با متن عربى جفت باشد . پس اينك بايد ديد كه آيا مترجم توانسته است تا حدى طيف معنايى و بار هنرى آيات را در زبان خويش عرضه كند و لا اقل در بازگو كردن سبك زبان مبدأ موفق گردد ؟

به نظر ما ، وى در اين كار چندان موفق نبوده است ، هرچند كه ترجمهء او بسيار خواندنى و شيرين است و گنجينهء معتبرى براى زبان فارسى به شمار مىآيد ، اما خواندن آن ، چيزى از روح و عظمت قرآن را در دل خواننده برنمىانگيزد . در نمونه‌هايى كه اينك عرضه مىكنيم ، اين امر خودبه‌خود آشكار مىگردد .

متأسفانه از اين كتاب جز بخشى كوچك ، يعنى از سورهء 10 ( يونس ) تا 14 ( ابراهيم ) چيزى پيدا نشده است . ازقضا ، هيچ‌يك از تفاسير كهنى كه پس از اين بررسى خواهيم كرد ، چون تفسير پاك ، عشرى از قرآن ، تفسير كمبريج . . . اين بخش را ندارند . به اين جهت به مقايسهء اين متن با ترجمه‌هاى بزرگ و معروف بايد پرداخت . ولى ، از آنجا كه شيوهء اين ترجمه ، به‌كلى با ديگر انواع ترجمه متفاوت است ، مقايسه ميان آنها هم سودى دربرندارد . از اين‌رو تنها به‌منظور نشان دادن اين تفاوت ، آن را با ترجمهء تفسير بزرگ مىسنجيم .

وَ جاوَزْنا بِبَنِي إِسْرائِيلَ الْبَحْرَ ( 1 ) و ( 2 ) فَأَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ وَ جُنُودُهُ ( 3 ) [ بغيا و عدوا ] حَتَّى إِذا أَدْرَكَهُ الْغَرَقُ ( 4 ) قالَ آمَنْتُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا الَّذِي آمَنَتْ بِهِ بَنُوا إِسْرائِيلَ ( 6 ) وَ أَنَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ ( 7 ) ( يونس / 90 ) .

ترجمهء رسمى ، 3 / 681 : و بگذرانيديم فرزندان يعقوب را به دريا ، و اندر رسيدند بديشان فرعون و سپاه او بر فزونى جستن و دشمنى كردن ، تا چون اندر رسيدند ، غرقه شدند .

گفت فرعون كه بگرويديم كه نيست خداى مگر آنك بگرويدند به دو فرزندان يعقوب ، من از مسلمانانم .

پلى ، 9 : بنو اسرايل [ در پيش بودند ] ( 1 ) .

بدان درياشان گياره كرديم ( 2 ) .

فرعون و جنود در قفا بودند ( 3 ) .