تاريخ ترجمه از عربى به فارسى ( از آغاز تا عصر صفوى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٦٠

ترجمه

رسمى باشد : در آخرين مثالى كه در بالا آورده‌ايم ، « پاشنه‌هاى شما » به‌جاى « پاشنه‌هايتان » آمده است ؛ به‌جاى « كشتزارتان » در ترجمهء رسمى ( 1 / 139 ) ، « كشت شما » و در شنقشى ( 44 ) ، « كشت‌زار شما » آمده ؛ نيز به‌جاى « از نزديك خود يارى ده » در ترجمهء رسمى ( 2 / 307 ) « كن ما را از نزديك تو دوستى » و در شنقشى ( 119 ) « از نزديك ته ( - تو ) يارى » آمده .

اما اين‌گونه تشابهات را همه‌جا نمىتوان يافت . زيرا در اغلب ترجمه‌ها ، مترجم به راه خود رفته : گاه ترجمهء قبلى را به شيوهء خود اصلاح كرده ، مثلا در معناى كلمهء نِحْلَةً با مترجمان رسمى موافق نبوده :

وَ آتُوا النِّساءَ صَدُقاتِهِنَّ نِحْلَةً ( نساء / 4 ) .

ب ، 1 / 389 - بدهيد زنان را كابين ايشان بواجب ( نسخه بدل : تمام ) .

الف ، 102 - بدهيد زنان را كاوينهاشان بخوش منشى .

گاه نيم نگاهى به ترجمهء رسمى داشته و ترجمه را با الفاظ و جملات خويش بازنگاشته و آنها را با تفسير درآميخته ؛ مثلا

وَ ابْتَلُوا الْيَتامى حَتَّى إِذا بَلَغُوا النِّكاحَ فَإِنْ آنَسْتُمْ مِنْهُمْ رُشْداً فَادْفَعُوا إِلَيْهِمْ أَمْوالَهُمْ وَ لا تَأْكُلُوها إِسْرافاً . . . ( نساء / 6 ) .

الف ، 102 - او بيازماييد يتيمان را تا آن وقت كى برسند ببلاغت . اگر بينيد از ايشان صلاح .

ب ، 1 / 389 - و بيازماييد يتيمانرا تا چون برسند بزناشويى اگر بينيد از ايشان راه راست .

الف ( دنبالهء آيه ) - و بسامانى و چيز نگاه داشتن ، فرا دهيد فاايشان خواستهاشان . او نگريد نخوريد خواستهاى يتيمان را بفساد كردن حرام و معصيت .

ب ( دنبالهء آيه ) - بدهيد سوى ايشان خواستهاى ايشان ، و مه خوريد آن را بگزاف .

( شايد بتوان گفت اين شيوه ، رايج‌ترين شكلى است كه در كتاب ديده مىشود . )

گاه ، ساختار جمله را اصلاح كرده ، مثلا فعل را از آغاز يا درون جمله ، به آخر انتقال داده است ؛ بدين‌سان ، عبارت « ايشان راست عذاب سخت » ( ترجمهء رسمى ، 12 / 199 ) به « ايشان را عذابى سخت بود » ( شنقشى ، 64 ) تغيير يافته است .

و خلاصه ، گاه ، به‌ويژه هنگامى كه مترجم آيه را با ديدى تفسيرى ترجمه مىكند ، دورى