تاريخ ترجمه از عربى به فارسى ( از آغاز تا عصر صفوى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٥١

ترجمه

ب - بيك ايشان امروز گردن نهادگانند .

آنچه از مقايسهء اين دو ترجمه برمىآيد ، از اين قرار است : تغييراتى كه ابو بكر در ترجمه خود داده ، بسيار جزئى است ؛ تقريبا هميشه در مقابل إِنَّ ، خواه تأكيد و خواه ربط ، لفظ « بدرستىكه » را افزوده ؛ گاه لفظ كهنه با رفتار گويشى را برداشته به جايش كلمهء آشناتر نهاده ( آيهء 9 ، دائم به جاى هامواره ) ؛ در مقابل طِينٍ لازِبٍ ( گل چسبنده ) ، در آيهء 11 ، « گل دوسنده » نهاده است . اين لفظ بىترديد از ترجمهء رسمى اخذ شده ، و لفظهاى « خوشيده » و « دوشيده » كه در نسخهء چاپى و خطى آمده ، بايد به دو سنده اصلاح شود ؛ بل در آيهء 26 و نيز جاىهاى ديگر ، به « بيك » كه در زبان ابو بكر عتيق معروف بوده ترجمه شده .

علاوه بر اين ملاحظه مىشود كه مترجم ، غالبا به تصحيح و تكميل ترجمهء رسمى پرداخته . مثلا در آيهء 6 ، « آسمان اين جهان » را در مقابل السَّماءَ الدُّنْيا نپسنديده و به جاى آن « آسمان نزديكترين » نهاده است ، يا در آيهء 16 ، « زنده كردگان » را برداشته و به جايش « برانگيخته خواهيم شد » گذاشته .

اما اصلاحات واقعى ابو بكر ، در آياتى ظاهر مىشود كه ما در شمار ترجمه‌هاى مشابه نياورده‌ايم ، مثلا :

آيهء 1 . وَ الصَّافَّاتِ صَفًّا .

الف - سوگند ياد كرديم به نماز كردگان ( نسخه بدل : سوگند به فرشتگان صف‌زده صف زدنى ) ،

ب - سوگند بدان رسته‌زدگان رسته‌زدنى .

تشابه ميان اين دو ترجمه ( ترجمهء نسخهء بدل ) ترديدناپذير است . اما ابو بكر رسته‌زدگان را « نمازيان وصف ملائكه و نمازكنندگان » مىداند نه تنها يكى از اين گروه‌ها .

آيهء 2 . فَالزَّاجِراتِ زَجْراً

الف - و ايستادگان ( نسخه بدل : سوگند بفرشتگان رانندگان ابر راندنى ) .

ب - سوگند بدان بازدارندگان بازداشتنى .

عدم توافق ابو بكر با ترجمهء رسمى كاملا آشكار است .

آيهء 45 . يُطافُ عَلَيْهِمْ بِكَأْسٍ مِنْ مَعِينٍ .