تاريخ ترجمه از عربى به فارسى ( از آغاز تا عصر صفوى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٣٣

گفتار يازدهم پارس - ترجمهء قرآن موزه پارس

بسيارى از اغلاط ترجمهء رسمى را تصحيح كنيم . مثال زير يك از اغلاط است :

آيهء 37 از سورهء مريم چنين آغاز مىشود : فَاخْتَلَفَ الْأَحْزابُ . متن ترجمهء رسمى چنين است : « وا كردند و پراكندند گروه كافران » . اما لفظ « وا كردند » به هيچ وجه با اختلف در عربى تناسب ندارد . در متن پارس ، جمله چنين است :

« فاوا كردند او ( - حرف عطف است ) بپراگندند گروهى كافران » . كلمهء « فاوا » به معنى خلاف ، بيش از ده بار در تركيب‌هاى مختلف در ترجمهء پارس به كار آمده است . ما پيش از اين ديديم كه اين كلمهء نادر در ترجمهء رسمى هم مذكور است : يك بار در ترجمهء لَاخْتَلَفْتُمْ ( انفال / 42 ) به صورت « فادواى كرديد » آمده ، يك بار نيز به ازاى مِنْ خِلافٍ ( طه / 71 ) ، به صورت « از فاوا » . ( در جايهاى ديگر ، « از خلاف » آمده است ) . بنابراين لفظ بىمعنى « وا كردند » در ترجمهء رسمى ، بايد به « فاوا كردند » اصلاح گردد .

خوشبختانه ترجمهء پارس به اين مقدار منحصر نيست ، زيرا مترجم در بسيار جايها ، از ترجمهء رسمى عدول كرده و به ذوق و سليقهء خود ، يا براساس تفاسير ديگر ، عباراتى تازه‌تر و گاه بسيار روشن‌تر پرداخته ، و واژه‌هايى بهتر و به معناى قرآنى نزديك‌تر برگزيده است . در اين كتاب ، علاوه بر آن تقليد محض ، به دو نوع ترجمهء ديگر نيز برمىخوريم . يكى آن است كه عبارات غالبا با ترجمهء رسمى منطبق است ، اما در جاىجاى آن تغييرات و اصلاحاتى رخ داده . ديگر آن است كه با ترجمهء رسمى ، تفاوت آشكار و كلى دارد .

براى نوع اول ، به سورهء حجرات مىپردازيم . ترجمهء بخش اعظم اين سورهء مباركه ، با ترجمهء رسمى مطابق است . ما در مثال‌هاى زير ، تنها به موارد اختلاف اشاره مىكنيم :

يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيِ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ . . . ( حجرات / 1 ) .

الف - ترجمهء رسمى ، 7 / 1727 ؛ ب - پارس ، 280 .

الف - اى آنكسها كه بگرويده‌ايد پيش مرويد پيش از خداى و پيغامبر او .

ب - اى آنانك بگرويديد ، مكنيد پيش‌دستى از امر خداى و رسول او .

يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَ أُنْثى وَ جَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ . . . ( حجرات / 13 ) .

الف - اى مردمان ما بيافريديم شما را از نرى و ماده‌اى و كرديم شما را شاخها و