تاريخ ترجمه از عربى به فارسى ( از آغاز تا عصر صفوى ) ( فارسى ) — الصفحة ١١٠

ترجمه

خواهد شد ، با اين همه لازم است اينجا به چند نمونه از ترجمه‌هاى تحت اللفظى و روان اشاره كنيم :

اذْهَبْ أَنْتَ وَ أَخُوكَ بِآياتِي ( طه / 42 )

برو تو و برادر تو بآيتهاى من ( 1 / 56 ) ،

برو تو و برادر تو بنشانيهاى من ( ترجمهء رسمى ، 4 / 989 ) .

چنان‌كه قبلا در مورد افعال لازم عربى كه به واسطهء يكى از حروف اضافه متعدى مىشود اشاره كرديم ( ص 21 از كتاب حاضر ) ، اذهب ب به معناى بردن است . اما مؤلف ، به سبب التزام وسواس‌آميز نسبت به الفاظ آيه ، عبارت را لفظ به لفظ ترجمه كرده و جانب روانى را در زبان فارسى فرونهاده . جالب توجه آنكه علاوه بر ترجمهء رسمى كه در بالا ذكر كرده‌ايم ، همهء تفاسير كهن مورد استفاده ما ، از همين شيوه پيروى كرده‌اند ( قصه‌ها ، 2 / 620 ؛ عشرى ، 113 ؛ ميبدى ، 214 . . . ) . تنها مؤلف عشرى ، با نهادن با به جاى به ، عبارت را مفهوم‌تر ساخته : « برو تو با برادر خويش هارون بسوى فرعون . با اين آيتها » .

قُلْ مَنْ كانَ فِي الضَّلالَةِ فَلْيَمْدُدْ لَهُ الرَّحْمنُ مَدًّا ( مريم / 75 ) .

بگوى . . . هركه او هست در گمراهى . . . گو زيادت كناد مرو را خداى تعالى ، گمراهى زيادت كردنى ( 1 / 36 ) ؛

بگو . . . هر ك هست در وى راهى بيفزايد او را خداى افزونى در مال ( ترجمهء رسمى ، 4 / 965 ) .

در ترجمهء كمبريج ، ساختمان عبارت عينا با ساختمان عربى منطبق است و ما ، تنها جملاتى را كه براى شرح و تفسير آيه آمده از ميان آن ترجمه حذف كرده‌ايم . در آن لفظ « گو » البته زايد نيست ، زيرا مترجم ، مانند غالب مترجمان كهن ، بيشتر فعل‌هاى امر غايب را ، به « گو » + فعل برمىگرداند . همچنين ملاحظه مىشود كه جملات آن ، با جملاتى كه در ترجمهء رسمى آمده ، عينا برابر است . اما دو مترجم ، دو معناى متضاد از آيهء بالا گرفته‌اند و برحسب استنباط خود دست به ترجمه زده‌اند .

إِنْ كُلُّ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ إِلَّا آتِي الرَّحْمنِ عَبْداً ( مريم / 93 ) .

نيست هركه در آسمانهاست و زمينها . . . مگر آينده پيش خداى تعالى . . . خستون آمده . . .