التنبيه والإشراف ( فارسي ) — الصفحة ١٦١

ذكر ولايتهاى روم و حدود و مساحت آن و ولايتها كه به خليج و درياى روم و خزر پيوسته است و مطالب نخبهء مربوط به آن كه نمونهء كتابهاى سابق ماست

ارنط انطاكيه وارونه است يعنى از جنوب بشمال جريان دارد ولى ديگر رودهاى بزرگ همگى از شمال بجنوب ميرود زيرا شمال مرتفع‌تر و آب آن بيشتر است و ما علت آن را در كتابهاى سابق خود آورده‌ايم .

بند ششم ، بند بقلار يا بند ولايت آنقره است . اول ولايت آنقره رود آلس است كه انتهاى ولايت قباذق نيز هست و آخر ولايت بقلار درياى خزر يعنى همان درياى مايطس است . اين دو بند از قلمرو اسلام تا درياى خزر پيوسته است و طول آن چهارصد و چهل و پنج ميل است و روميان درازتر و پر جمعيت‌تر از اين بند بقلار ندارند .

بند هفتم ، بند افطماط است كه ولايت نقموديه است و اين بند چهار گوش است ما بين بقلار و ابسيق جاى دارد و آخر اين بند خليج قسطنطنيه است كه عرض خليج در آنجا يك ميل است و آنجا را تاكنون اقروبلى گويند و ما وصف آن را سابقاً در همين كتاب ضمن پادشاهى قسطنطين پسر هيلانى هنگام سخن از بناى قسطنطنيه و خليج و گذرگاههاى ششگانه آن آورده‌ايم .

بند هشتم ، بند ارمنياق در سمت راست بقلار است اين بند ولايت ماسيه است و ولايت خرشنه مجاور آنست و آخر آن درياى مايطس است كه بسيارى كسان آن را درياى خزر نامند . اما اين دريا فقط بدرياى خزر متصل است و درياى خزر همانست كه ديار عجمان چون باب و ابواب و موقان و گيل و ديلم و آبسكون ساحل گرگان و بهم ساحل آمل و مركز مازندران بر كناره‌هاى آنست و سابقاً در اين كتاب ضمن اخبار درياها و ترتيب آن و رودهاى بزرگ كه بدان ميريزد از آن سخن آورده‌ايم .

بند نهم ، بند فلاغونيه ، در سمت راست ارمنياق است و ولايت قلونيه مجاور آنست . اين نه بند اين طرف خليج و مجاور در بندهاى شام و جزاير و ديگر قلمرو