الأسلوب في الإعجاز البلاغي للقرآن الكريم ( سبك شناسى اعجاز بلاغى قرآن ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٤٠
1 . امر
اين معانى نيست بلكه چيزى وراى اينها است . يعنى نهى از مسّ قرآن جز به وسيلهء پاكان است . شكى نيست كه دلالت آيه بر نهى از كاربرد حقيقى واژگان فهميده نمىشود بلكه دلالتى است كه از معناى دوم واژگان فهم مىشود . پس نه مجاز است و نه حقيقت . اين‌چنين است ساير معانى خبر و انشاء .
دانشمندان متوجه گسترش معانى و عدم انحصار آن به‌ويژه معانى قرآن شده‌اند .
برخى به محدوديت آن نپرداخته‌اند و برخى هم آن را از ده قسم به دو قسم خبر و انشاء محدود نموده‌اند . « 1 » از آن‌جا كه معانى بسيار گسترده‌اند و اين تقسيم دوگانه را برنمىتابد لذا هريك از آنها يعنى خبر و انشاء را به معانى ديگر تفسير كرده‌اند . اين معانى نامحدود نمايانگر بازگشت به طبيعت حركت در معانى است . البته اين تقسيم دوگانه در ايجاد تصور روشمند براى محدود كردن روشهايى كه معانى مىپيمايند مفيد است ، وقتى كلام را به خبر و طلب ( انشاء ) محدود كرده‌اند « غير از آن نتايج سرباز زدن اجزاى كلام از اصل مىباشد . » « 2 » از اين عبارت پيداست كه آنها خبر و انشاء را اصل قرار داده و معانى ديگر آن از خلال آن اصل فهميده مىشود .
ساخت‌هاى انشائى
ساخت‌هاى انشائى
الف . انشاء طلبى
الف . انشاء طلبى
1 . امر
1 . امر
. طلب كردن فعلى از سوى كسى با مقام بالا « 3 » كه چهار ساخت دارد .
الف . فعل امر ، مثل آيهء وَ أَقِيمُوا الصَّلاةَ وَ آتُوا الزَّكاةَ وَ أَطِيعُوا الرَّسُولَ « 4 » .
ب . مضارع به لام امر . مثل آيهء لِيُنْفِقْ ذُو سَعَةٍ مِنْ سَعَتِهِ « 5 » .
ج . اسم فعل امر ، مثل آيهء عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ « 6 » .
د . مصدر جانشين فعل امر . مثل آيهء وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً . « 7 »
( 1 ) البرهان ، ج 2 ، ص 316 و ج 3 ، ص 225 . ( 2 ) مفتاح العلوم ، ص 78 . ( 3 ) الاتقان ، ج 3 ، ص 242 . ( 4 ) نور : 56 . ( 5 ) طلاق : 7 . ( 6 ) مائده : 105 . ( 7 ) بقره : 83 .