الأسلوب في الإعجاز البلاغي للقرآن الكريم ( سبك شناسى اعجاز بلاغى قرآن ) ( فارسى ) — الصفحة ٣١٧

اهميت فاصله

« ياء » متكلم در يهدين ، يسقين و يشفين و يحيين حذف شده است كه به خاطر حفظ حرف فاصله و تناسب آن با تعبدون ، الاقدمون و الدين است .

3 . جمع بين مجرورها . در آيهء أَمْ أَمِنْتُمْ أَنْ يُعِيدَكُمْ فِيهِ تارَةً أُخْرى فَيُرْسِلَ عَلَيْكُمْ قاصِفاً مِنَ الرِّيحِ فَيُغْرِقَكُمْ بِما كَفَرْتُمْ ثُمَّ لا تَجِدُوا لَكُمْ عَلَيْنا بِهِ تَبِيعاً « 1 » كه « لام » در لكم و على و علينا و « باء » در به بدون فاصله بين آنها آمده است و تبيعا مؤخر شده است تا پايانهء اين آيه با آستانه‌هاى آيات قبلى كه همه منصوب بوده‌اند تناسب داشته باشد و به يك شكل نظم گيرند .

4 . تقديم و تأخير . مثل تقديم معمول بر فاعل در آيهء وَ لَقَدْ جاءَ آلَ فِرْعَوْنَ النُّذُرُ « 2 » كه فاعل به خاطر فاصله مؤخر شده است .

ملاحظه مىشود كه رعايت فاصله تنها علت تأخير نيست ، چون بافت در كلام دربارهء كسانى است كه رسولان الهى را تكذيب كرده‌اند ، مثل قوم نوح در آيهء كَذَّبَتْ قَبْلَهُمْ قَوْمُ نُوحٍ « 3 » و قوم عاد در آيهء كَذَّبَتْ عادٌ فَكَيْفَ كانَ عَذابِي وَ نُذُرِ « 4 » و ثمود در كَذَّبَتْ ثَمُودُ بِالنُّذُرِ « 5 » و قوم لوط در آيهء كَذَّبَتْ قَوْمُ لُوطٍ بِالنُّذُرِ « 6 » ، سپس فرمود وَ لَقَدْ جاءَ آلَ فِرْعَوْنَ النُّذُرُ و دربارهء ايشان خبر داد ، چون آنها مراد بوده‌اند نه نذر لذا براى توجه دادن آنها را مقدم نموده و آنگاه دربارهء تكذيب كردن آنها خبر داده و فرموده است : كَذَّبُوا بِآياتِنا كُلِّها فَأَخَذْناهُمْ أَخْذَ عَزِيزٍ مُقْتَدِرٍ « 7 » . مفعول مقدم شده است كه هرچند براى رعايت فاصله است ولى براى توجه به معناى دقيق نيز مىباشد . شايد اين مسأله در ديگر موارد تقديم و تأخير قاعده باشد .

5 . عدول از جمع به مفرد . مثل نهر به جاى « انهار » در آيهء إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَ نَهَرٍ كه براى هماهنگى فاصله در ساخت كلمه با همگنانش مىباشد . گفته شده است نهر به جاى « انهار » آمده است چون اسم جنس است و بر كم و زياد دلالت دارد . « 8 »

( 1 ) اسراء : 69 . ( 2 ) قمر : 41 . ( 3 ) قمر : 9 . ( 4 ) قمر : 18 . ( 5 ) قمر : 23 . ( 6 ) قمر : 23 . ( 7 ) قمر : 42 . ( 8 ) الكشّاف ، ج 4 ، ص 42 ، و مجمع البيان ، ج 9 ، ص 195 .