الأسلوب في الإعجاز البلاغي للقرآن الكريم ( سبك شناسى اعجاز بلاغى قرآن ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٦٣
دقت و توجه به بافت
است . معنا اين است گويى به آنان گفته شده به راهتان رويد و به سخن او توجه نكنيد .
در دو فصل « امضوا و انطلقوا » نوعى پريشانى و دردسر است اما « امشوا » چنين نيست ، و آنها هم قصد و ارادهء آن را نكرده‌اند . گفته شده است « مشى » در اين‌جا به معناى فراهم آمدن نفرات و اجتماع كردن براى يارى كردن است . عرب مىگويد « مشى الرجل » هرگاه كه فرزندانش زياد شوند . « 1 » اين‌گونه نمونه‌ها فراوان است و ما به خاطر ايجاز از آن صرف نظر كرديم . « 2 »
دقت و توجه به بافت
دقت و توجه به بافت
از ويژگيهاى دقت در گزينش قرآنى ، توجه دقيق به بافت است كه با آن سازگارى تام دارد . مثلا « ابصار » گفته مىشود نه « اسماع » . « سماوات » گفته مىشود نه « ارضون » يعنى زمين . و گوش جمع بسته نشده است . « 3 » اما سمع و ابصار با هم آمده‌اند كه اولى مفرد و دومى جمع است ، كه در قرآن سيزده‌بار آمده است . « 4 »
تركيب اين دو در جاهايى كه بر آفرينش و دليل بر قدرت خداوند دارد ، فراوان آمده است . مثل آيهء قُلْ مَنْ يَرْزُقُكُمْ مِنَ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ أَمَّنْ يَمْلِكُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ . « 5 » و آيهء وَ جَعَلَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ الْأَفْئِدَةَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ . « 6 » و آيهء وَ هُوَ الَّذِي أَنْشَأَ لَكُمُ السَّمْعَ وَ الْأَبْصارَ وَ الْأَفْئِدَةَ . « 7 » همچنين در سورهء سجده آيهء 9 و ملك آيهء 23 و أحقاف آيهء 26 و أنعام آيهء 46 هم آمده است .
همين تركيب در بافت تصوير عذاب دوزخ هم آمده است كه باز بر آفرينش و وحدانيت خداوند دلالت دارد . مثل آيهء حَتَّى إِذا ما جاؤُها شَهِدَ عَلَيْهِمْ سَمْعُهُمْ وَ أَبْصارُهُمْ وَ جُلُودُهُمْ . « 8 » علت مفرد آمدن سمع و جمع آمدن أبصار شايد اين باشد كه كار گوش فقط
( 1 ) همان : صص 39 - 40 . ( 2 ) همان ، صص 35 - 41 . ( 3 ) البيان و التبيين ، ج 1 ، ص 20 . ( 4 ) المعجم المفهرس ، صص 359 - 360 . ( 5 ) يونس : 31 . ( 6 ) نحل : 78 . ( 7 ) مؤمنون : 78 . ( 8 ) فصّلت : 20 .